{"id":2217,"date":"2025-02-06T21:00:39","date_gmt":"2025-02-06T18:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/bilgiajansi.net\/?p=5"},"modified":"2025-03-22T07:18:24","modified_gmt":"2025-03-22T04:18:24","slug":"devlet-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/devlet-nedir\/","title":{"rendered":"Devlet Nedir?"},"content":{"rendered":"

Devlet<\/strong> en basit \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015f toprak s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde egemen yetki alan\u0131 kuran ve kal\u0131c\u0131 kurumlar vas\u0131tas\u0131yla otorite uygulayan siyasal bir birlik olarak tan\u0131mlanabilir. Devletin be\u015f kilit \u00f6zelli\u011fini belirlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Birincisi<\/strong>, devlet *egemenlik s\u00e2hibidir<\/strong> \u2013bir toplumdaki di\u011fer b\u00fct\u00fcn birlik ve gruplar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fundan mutlak ve k\u0131s\u0131tlanmam\u0131\u015f bir iktidara s\u00e2hiptir. Thomas Hobbes (1588-1679) bu nedenle devleti \u2018leviathan\u2019, dev bir canavar, olarak resmetmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130kincisi<\/strong>, devlet kurumlar\u0131 *sivil toplumun \u2018m\u00fcstakil\u2019 kurumlar\u0131n\u0131n aksine \u2018kamusal\u2019 olarak kab\u00fbl edilir, devlet yap\u0131lar\u0131 kamu taraf\u0131ndan finanse edilirler ve kolektif kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve toplumda uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/strong>, devlet bir me\u015frula\u015ft\u0131rma \u00a0\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r toplumun d\u00e2im\u00ee menfaatlerini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131na dayanan devlet kararlar\u0131n\u0131n genellikle (muhakkak de\u011filse de) vatanda\u015flar\u0131 \u00fczerinde ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 kab\u00fbl edilen bir v\u00e2k\u0131ad\u0131r.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/strong>, devlet bir h\u00e2kimiyet (n\u00fcfuz) sa\u011flama ayg\u0131t\u0131d\u0131r yasalar\u0131na boyun e\u011filmesini ve ihl\u00e2lcilerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan cebr\u00ee g\u00fcce s\u00e2hiptir: Max Weber\u2019in (1864-1920) belirtti\u011fi \u00fczere devlet \u2018me\u015fru \u015fiddet\u2019 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n tekeline s\u00e2hiptir.<\/p>\n

Be\u015fincisi<\/strong>, devlet b\u00f6lgesel (teritoryal veya mevzi\u00ee) bir birliktir \u2013co\u011fraf\u00ee olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde yasal yetki uygular ve uluslararas\u0131 siyasette \u00f6zerk bir varl\u0131k olarak (en az\u0131ndan teoride) kab\u00fbl edilir.<\/p>\n

\u201cDevlet, millet, \u00fclke ve egemenlik unsurlar\u0131n\u0131n bir araya gelmesiyle olu\u015fmu\u015f bir varl\u0131kt\u0131r.\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n

Bir devletin kurulabilmesi i\u00e7in bu \u00fc\u00e7 unsurun bir veya ikisi yeterli de\u011fildir; \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de bir araya gelmesi gerekir. Sadece insan toplulu\u011fu, belirli bir toprak par\u00e7as\u0131 olmaks\u0131z\u0131n devlet te\u015fkil edemez. Keza \u00fczerinde ya\u015fayan insanlar olmaks\u0131z\u0131n bir toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n devlet meydana getirmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dahas\u0131, insan ve toprak unsurlar\u0131 olsa, yani belirli bir toprak \u00fczerinde ya\u015fayan insanlar mevcut olsa bile, bunlar kendi ba\u015f\u0131- na bir devlet olu\u015fturmazlar; devletin olu\u015fabilmesi i\u00e7in bu insanlar\u0131n bu toprak par\u00e7as\u0131 \u00fczerinde egemenlik kurmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

Bununla beraber devletler farkl\u0131 \u015fekillerde ve boyutlarda\u00a0kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karlar. Kl\u00e2sik liberalizm ve Yeni Sa\u011f taraf\u0131ndan\u00a0m\u00fcdafaa edilen minimal devletler veya \u2018gece bek\u00e7isi\u2019 devletler\u00a0yaln\u0131zca birer koruyucu yap\u0131lard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc yeg\u00e2ne g\u00f6revleri\u00a0vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 kendilerince en iyi bir bi\u00e7imde\u00a0ge\u00e7irebilecekleri bir bar\u0131\u015f ve sosyal nizam \u00e7at\u0131s\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u00a0Japonya ve Do\u011fu-G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n \u2018kaplan\u2019 ekonomilerindeki kalk\u0131nmac\u0131 devletler \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde dev i\u015fletmeler olan\u00a0temel iktisad\u00ee \u00e7\u0131karlar ile devlet aras\u0131nda yak\u0131n ili\u015fkiler kurmak\u00a0yoluyla uluslararas\u0131 rekabet ortam\u0131nda zenginle\u015fme stratejileri\u00a0geli\u015ftirmeyi ama\u00e7larlar. Modern liberalizmin ve demokratik\u00a0sosyalistlerin ideali olan sosyal demokratik devletler b\u00fcy\u00fcmeyi\u00a0s\u00fcrd\u00fcrmek ve tam istihdam\u0131 sa\u011flamak, yoksullu\u011fu azaltmak\u00a0ve toplumsal \u00f6d\u00fcllerin daha e\u015fit bir da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in\u00a0iktisad\u00ee ve sosyal ya\u015fama geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde m\u00fcdahale ederler. Ortodoks\u00a0kom\u00fcnist \u00fclkelerde bulunan kolektivist devletler \u00f6zel\u00a0m\u00fclkiyeti ortadan tamamen kald\u0131rd\u0131lar ve iktisat bakanl\u0131klar\u0131\u00a0ve planlama kurullar\u0131 ile y\u00f6netilen merkez\u00ee olarak planlanan\u00a0ekonomiler kurdular. Hitler Almanyas\u0131\u2019nda ve Stalin Sovyetler\u00a0Birli\u011fi\u2019nde in\u015fa edilen totaliter devletler (ger\u00e7i Saddam\u00a0H\u00fcseyin\u2019in Irak\u0131 gibi modern rejimler de tart\u0131\u015fmas\u0131z benzer\u00a0nitelikleri g\u00f6sterirler) kapsaml\u0131 t\u00e2kib\u00e2t ve korkutma politikas\u0131\u00a0ile ve yayg\u0131n ideolojik manip\u00fclasyon ve kontrol yolu ile be\u015fer\u00ee\u00a0varolu\u015fun her zerresine n\u00fcfuz ederler.<\/p>\n

\n
Genellikle birbirinin yerine kullan\u0131lan devlet ile *y\u00f6netim\u00a0(h\u00fck\u00fcmet) terimleri aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Devlet\u00a0h\u00fck\u00fcmetten\u00a0daha kapsaml\u0131d\u0131r. Devlet kamu alan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00a0kurumlar\u0131n\u0131 ihtiva eden ve toplulu\u011fun t\u00fcm \u00fcyelerini kucaklayan\u00a0(vatanda\u015fl\u0131k kapsam\u0131nda) kapsay\u0131c\u0131 bir birlik iken y\u00f6netim\u00a0(h\u00fck\u00fcmet) devletin s\u00e2dece bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu anlamda h\u00fck\u00fcmet\u00a0devlet otoritesinin eyleme ge\u00e7irildi\u011fi bir vas\u0131tad\u0131r;\u00a0devletin \u2018beynidir<\/strong>\u2019. Bununla beraber devlet s\u00fcreklili\u011fi ve hatta\u00a0devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir yap\u0131 iken h\u00fck\u00fcmet ge\u00e7icidir. Kal\u0131c\u0131 bir\u00a0devlet sisteminde h\u00fck\u00fcmetler\u00a0gelip giderler ve y\u00f6netim sistemi\u00a0reform ve yeniden yap\u0131land\u0131rma s\u00fcrecinden ge\u00e7irilebilir.<\/div>\n<\/div>\n

Dahas\u0131 devlet ki\u015fisellikten uzak bir otorite tatbik eder; devlet\u00a0kurumlar\u0131ndaki personel se\u00e7im ve atama i\u015flemlerinin b\u00fcrokratik\u00a0bir tarzda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi personelin genellikle siyasal\u00a0olarak tarafs\u0131z olmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ve b\u00f6ylece devlet kurumlar\u0131n\u0131n\u00a0mevcut h\u00fck\u00fcmetin ideolojik heveslerine direnmeleri y\u00f6n\u00fcnde\u00a0bir beklenti do\u011furur. Nih\u00e2yet devlet en az\u0131ndan teorik\u00a0olarak kamu \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 veya ortak fayday\u0131 temsil eder.\u00a0H\u00fck\u00fcmet\u00a0ise belli bir zamanda iktidara gelmeyi ba\u015faranlar\u0131n partizan\u00a0anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 temsil eder.<\/p>\n

Yeri ve \u00d6nemi<\/strong><\/h4>\n

Devlet her zaman siyasal analizlerin merkezinde olmu\u015ftur, \u00f6yle ki siyaset genellikle devlet \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmak olarak anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu hakikat iki kilit tart\u0131\u015fmada a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu tart\u0131\u015fmalardan ilki ve en temel olan\u0131 devlete neden ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu ve siyasal \u00a0y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn temeli nedir sorular\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131r. Devletin kl\u00e2sik hakl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 \u2018do\u011fa durumu\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan devletsiz bir toplumda hayat\u0131n nas\u0131l olaca\u011f\u0131na d\u00e2ir bir tablo \u00e7izen toplumsal s\u00f6zle\u015fme teorisi taraf\u0131ndan sunulur. Hobbes ve Locke (1632-1704) gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere g\u00f6re herkesin herkese kar\u015f\u0131 bitmeyen bir i\u00e7 sava\u015f\u0131 ile karakterize edilen do\u011fa durumunda, d\u00fczenli ve istikrarl\u0131 bir var olu\u015f i\u00e7in elzem olan egemen bir yap\u0131y\u0131 yaratmak amac\u0131yla, insanlar \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 feda ederek bir anla\u015fma yapmaya (toplum s\u00f6zle\u015fmesi) istekli olacaklard\u0131r. \u00d6yleyse, son tahlilde, bireyler karga\u015fa ve kaosa kar\u015f\u0131 tek g\u00fcvenceleri olan devlete boyun e\u011fmelidirler. *Anar\u015fizm taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen alternatif g\u00f6r\u00fc\u015f *insan do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda daha iyimser varsay\u0131mlara dayanmaktad\u0131r ve bireyler aras\u0131nda kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015fen i\u015fbirli\u011fine ve do\u011fal *d\u00fczene vurgu yapar. Anar\u015fistler bir devletin yoklu\u011funda sosyal istikrar\u0131n olabilirli\u011fini desteklemek i\u00e7in ortak m\u00fclkiyet veya piyasa mekanizmas\u0131 gibi bir dizi sosyal kuruma ba\u015fvurmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fman\u0131n ikinci alan\u0131 devlet iktidar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 ile ilgilidir.\u00a0*Siyaset teorisinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bilhassa rakip devlet teorileri\u00a0ile ilgilenir. Bu tart\u0131\u015fmada \u00f6nemli pozisyonlar a\u015fa\u011f\u0131daki\u00a0gibi \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n

Liberallere g\u00f6re devlet<\/strong>, toplumdaki yar\u0131\u015fan\u00a0menfaatler ve gruplar aras\u0131nda tarafs\u0131z bir arabulucu ve toplumsal \u00a0d\u00fczenin en \u00f6nemli g\u00fcvencesidir; devlet en k\u00f6t\u00fc ihtim\u00e2lle\u00a0bir \u2018zarur\u00ee fenal\u0131k\u2019t\u0131r (necessary evil).<\/p>\n

Marksistler<\/strong>\u00a0devleti s\u0131n\u0131f\u00a0bask\u0131s\u0131n\u0131n bir ayg\u0131t\u0131, \u2018burjuva\u2019 devleti, olarak resmeder ya da\u00a0devletin h\u00fckmeden s\u0131n\u0131ftan \u2018nisb\u00ee bir \u00f6zerkli\u011fe\u2019 s\u00e2hip oldu\u011funu\u00a0kab\u00fbl ederek, s\u0131n\u0131f iktidar\u0131na dayal\u0131 bir sistemde istikrar\u0131 sa\u011flama\u00a0rol\u00fcne parmak basarlar.<\/p>\n

Demokratik sosyalistler<\/strong>\u00a0genellikle\u00a0devleti, ortak faydan\u0131n cisme b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f h\u00e2li olarak sayarlar ve\u00a0onun s\u0131n\u0131f sisteminin ad\u00e2letsizliklerini d\u00fczeltme kifayetine de\u011finirler.<\/p>\n

Muhafazak\u00e2rlar<\/strong>\u00a0ise devleti, genel olarak muhtemel bir\u00a0karga\u015fadan toplumu korumak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan otorite ve\u00a0disiplin ile ili\u015fkilendirerek geleneksel olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devleti\u00a0tercih ederler.<\/p>\n

Yeni Sa\u011f<\/strong>\u00a0ise daha geni\u015f toplumsal kesimlerden\u00a0farkl\u0131la\u015fan ve genel olarak ekonomiye zarar\u0131 dokunan kendine\u00a0\u00f6zg\u00fc \u00e7\u0131karlar\u0131 oldu\u011funu iddia ederek devletin me\u015fru olamayan\u00a0karakterine de\u011finir.<\/p>\n

Feministler<\/strong>\u00a0devleti erkek iktidar\u0131n\u0131n bir\u00a0arac\u0131 olarak de\u011ferlendirirler, \u2018patriarkal\u2019 devlet kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u00a0\u2018kamusal\u2019 veya siyasal alan\u0131ndan d\u0131\u015flanmas\u0131na hizmet eder.
\nNih\u00e2yet,<\/p>\n

Anar\u015fistlere g\u00f6re<\/strong>\u00a0devlet, g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n, m\u00fclk s\u00e2hiplerinin\u00a0ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda i\u015fleyen yasall\u0131k\u00a0kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir bask\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Ancak 20. Y\u00fczy\u0131l\u2019\u0131n sonlar\u0131na gelindi\u011finde devletin genel\u00a0olarak \u2018i\u00e7inin oyuldu\u011funa<\/strong>\u2019 ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fczere modern\u00a0d\u00fcnyada devletin artan yersizli\u011fi arg\u00fcmanlar\u0131na tan\u0131k olmaktay\u0131z.\u00a0Bu geli\u015fmeler aras\u0131nda en ba\u015fta gelenler: hi\u00e7bir devletin\u00a0kontrol edemeyece\u011fi bir \u015fekilde ulusal ekonomilerin k\u00fcresel\u00a0olana do\u011fru ak\u0131\u015f\u0131 olarak *k\u00fcreselle\u015fme, devlet idaresine kar\u015f\u0131\u00a0piyasa \u00f6rg\u00fctlenmesinin gittik\u00e7e daha fazla tercih edilmesi olarak\u00a0\u00f6zelle\u015ftirme ve son olarak b\u00f6lgesel-cemaat\u00e7i siyasetin g\u00fc\u00e7\u00a0kazanmas\u0131 ve c\u00fcz\u00ee *milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckselmesi sonunda merkezka\u00e7\u00a0bask\u0131lar\u0131n serbest kalmas\u0131 anlam\u0131nda yerelle\u015fme.<\/p>\n

\r\n
\r\n\r\n
\r\n \r\n \r\n Devlet Nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n