{"id":24101,"date":"2025-01-26T18:00:16","date_gmt":"2025-01-26T15:00:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sanalulke.org\/?p=24101"},"modified":"2025-02-04T14:29:27","modified_gmt":"2025-02-04T11:29:27","slug":"jon-turkler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/jon-turkler\/","title":{"rendered":"J\u00f6n T\u00fcrkler"},"content":{"rendered":"
\n

J\u00f6n T\u00fcrkler hakk\u0131nda bilgi<\/h2>\n<\/header>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

J\u00f6n T\u00fcrkler, Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun art\u0131k son devirlerine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f; gen\u00e7 ve muhalif nesilden olu\u015fmu\u015f bir topluluktur. Bu gruptaki gen\u00e7ler me\u015frutiyet yanl\u0131s\u0131, Abdulhamit\u2019in kendisine ve icraatlerine kar\u015f\u0131 olan ayd\u0131n kesim olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n

\u0130lk kez 1828 y\u0131l\u0131ndayken Charles Mc Farlane isimli bir ki\u015fi taraf\u0131ndan, d\u00f6nem gere\u011fi Gen\u00e7 Osman\u2019\u0131n izinden gelen gen\u00e7lere at\u0131fta bulunarak s\u00f6ylenen bu s\u00f6z, daha sonra 1855 y\u0131l\u0131nda Ubiceni isimli ki\u015fi taraf\u0131ndan hem 2. Mahmut\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 reformlara kat\u0131lan devlet adamlar\u0131na ithafen hem de Abdulmecit\u2019in d\u00f6neminde ya\u015fayan bat\u0131l\u0131la\u015fma sevdal\u0131s\u0131 olan tanzimat yanl\u0131lar\u0131n\u0131 genel olarak tan\u0131mlamak ad\u0131na \u201cjevene Turqvie de Mahmut\u201d ya da \u201cjevene Turqvie d\u2019Abdul Medjid\u201d kelime topluluklar\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcretilen bu terimleri de, normal konu\u015fma dilinde kavram \u015feklinde kullanan ilk birey Hippolyte Castille denilen birey olmu\u015ftur.<\/p>\n

\u201cGen\u00e7 T\u00fcrkler\u201d anlam\u0131na gelen J\u00f6n T\u00fcrkler,<\/strong> yeni bir kavram olmamaktad\u0131r. \u00d6ncesinde bu kavram\u0131n kullan\u0131m\u0131 Avrupa\u2019da daha yayg\u0131nd\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kavram Avrupa\u2019da olu\u015fturulmu\u015f olan ve y\u00f6netim k\u0131sm\u0131na muhalif olarak giden ki\u015filerin bir araya gelerek olu\u015fturduklar\u0131 partilere biraz olsun benzeyebilmek ad\u0131na bu laf s\u0131k s\u0131k an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Zaman\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan gen\u00e7 Almanya tak\u0131m\u0131, Polonya\u2019daki gen\u00e7 Polonya tak\u0131m\u0131 ya da \u0130talya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan gen\u00e7 \u0130talya ak\u0131m\u0131 J\u00f6n T\u00fcrk ak\u0131m\u0131na benzer bir ak\u0131m olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Bahsedilen bu ak\u0131mlar siyasi olarak bir muhalifli\u011fi temsil etmekte birlikte ayn\u0131 zamanda vakit ge\u00e7tik\u00e7e bir edebiyat ak\u0131m\u0131 olarak da g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131rlar. Bu grubun i\u00e7erisinden \u00e7\u0131kan edebiyatla u\u011fra\u015fan J\u00f6n T\u00fcrkler, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini edebiyatla son derece ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde harmanlayabilen \u015fairler ve yazarlar olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

O d\u00f6nemlerdeki Avrupa\u2019da ya\u015fayan yazarlar, yeni Osmanl\u0131lar olarak isimlendirdikleri ki\u015filere J\u00f6n T\u00fcrk ve t\u00fcretilen terimlerini ve s\u0131fatlar\u0131n\u0131 kullanmaya devam etmi\u015flerdir. Bahsedilen yeni Osmanl\u0131lar ise tabir olarak \u201cjevne Turqvie\u201d kelimesini tercih etmi\u015fler, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerine g\u00f6re eski T\u00fcrk grubunun muhalifi pozisyonunda olmas\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019in tarihi ge\u00e7mi\u015fi<\/h2>\n

Osmanl\u0131 d\u00f6neminde yer alan J\u00f6n T\u00fcrkler gibi pek \u00e7ok topluluk, ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde muhalif \u00e7izgide ilerleyerek farkl\u0131 farkl\u0131 isimlerle nitelendirilebilmi\u015flerdir. Yani her bu tarz yenili\u011fin pe\u015finde olan topluluklara \u201cGen\u00e7 Osmanl\u0131lar\u201d, \u201cGen\u00e7 T\u00fcrkler\u201d ya da \u201cJ\u00f6n T\u00fcrkler\u201d isimleri verilebilmektedir. Dahas\u0131 \u00f6zellikle 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar ge\u00e7ildikten sonra bu tip olu\u015fumlar\u0131n fazlala\u015fmas\u0131yla birlikte bu tip isimlerin de yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gayet normal alg\u0131lanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131<\/h2>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019in kendi i\u00e7lerinde sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131 neticesinde, birbirlerine \u00e7ok uyum sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek ad\u0131na Frans\u0131z burjuvazi kesimi \u00f6rnek olarak verilebilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Fransa\u2019daki s\u00fcre\u00e7te de burjuvazi kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve ge\u00e7erlili\u011fini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u00f6netim k\u0131sm\u0131na sesini duyurmas\u0131 daha kolay olmu\u015ftur. Bu u\u011furda girdi\u011fi \u00e7eki\u015fmelerin ayn\u0131s\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 Topraklar\u0131nda J\u00f6n T\u00fcrkler de ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f; Avrupa\u2019daki moderniteden ve yeniliklerden etkilenerek bizim topraklar\u0131m\u0131zda da bu tip \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ad\u0131na ayd\u0131n kesimin de deste\u011fini alarak y\u00f6netim k\u0131sm\u0131na bir k\u0131s\u0131m veryans\u0131nlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen J\u00f6n T\u00fcrk hareketi; hi\u00e7 bir zaman kanl\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7l\u0131 sava\u015f haline d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015f; sadece edebi olarak anlat\u0131lan yaz\u0131larla toplumda belirli bir kitlenin ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flama \u015feklinde olmu\u015ftur.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler olarak adland\u0131r\u0131lan toplulu\u011fun genel olarak tek siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fleri; padi\u015fahl\u0131k \u015feklinde devam eden y\u00f6netim \u015fekline bir alt kurum olarak bir meclisin de eklenmesi iste\u011fidir. San\u0131lan\u0131n aksine hi\u00e7 bir zaman padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 tamamen devirip yerine cumhuriyet devrimini getirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri s\u00f6ylenemez.<\/p>\n

Onlar\u0131n kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 durum tamamen Abdulhamit d\u00f6neminin istibdatla alakal\u0131 d\u00fczen yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bask\u0131 ve \u015fiddet i\u00e7eren y\u00f6netim yap\u0131s\u0131n\u0131n yerine ortak yap\u0131da bir meclis kurulursa her \u015feyin \u00e7ok daha iyi idare edilebilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015flerdir. Y\u00f6netime denk bir meclis y\u00f6netiminin kurulmas\u0131n\u0131 istemelerinin yan\u0131nda kendileriyle \u00e7eli\u015ftikleri b\u00f6l\u00fcmler de bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019in i\u00e7 yap\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bireylerin \u00e7o\u011funun farkl\u0131 siyasi alg\u0131ya sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler kendi i\u00e7lerinde 2000 ki\u015filik bir cemiyetten meydana gelmi\u015flerdir. Bu iki bin ki\u015finin i\u00e7erisindeki \u00e7o\u011fu isim siyasi ortamdan kaynakl\u0131 olarak Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda \u00e7ok fazla ya\u015fayamamam\u0131\u015f; ya M\u0131s\u0131r\u2019da ya da Avrupa\u2019n\u0131n herhangi bir \u015fehrinde s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131na mahkum olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrk cemiyetinde en \u00e7ok dikkat \u00e7eken ve en \u00f6nemli isimler ise \u015funlard\u0131r; Abdurrahman Bedirhan, Abdullah Cevdet, Ahmet Fazl\u0131, Ahmet R\u0131za, Ahmet Kemal, Ahmet Ferig, Ahmet Niyazi, Ahmet L\u00fctfullah, Ahmet Saib, Ali Fehmi, Ali Fahri, Ali \u015eefkati, Ali Haydari, Dervi\u015f H\u00fcma, Bahaddin \u015eakir, Halil Canem, Edhem Ruhi, H\u00fcseyin Tosun, Emir \u015eekib Arslan, H\u00fcseyinzade Ali, H\u00fcsrev Sami, \u0130shal S\u00fckuti, \u0130brahim Temo, \u0130smail Enver Bey, \u0130smail Canbulut, Mahmut Celaleddin Pa\u015fa, \u0130smail Kemal, Mehmet Ali Halim Pa\u015fa, Mahir Said, Tarsusizade M\u00fcnih ve Hac\u0131 \u0130brahim Pa\u015fazade Hamdi\u2019dir.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrk\u2019lerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131<\/h2>\n

J\u00f6n T\u00fcrk\u2019leri olu\u015fturan her bir bireyin, kendi fikir yap\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6r i\u00e7inde bulunduklar\u0131 d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131d\u0131r. O d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan en \u00f6nemli ve J\u00f6n T\u00fcrk\u2019lerin etkilendi\u011fi olaylar ise \u015f\u00f6yledir;<\/p>\n

Ermenilerin \u00f6zerk devlet kurma hikayeleri<\/p>\n

Makedonya\u2019ya s\u00fcregelen anla\u015fmazl\u0131klar<\/p>\n

K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 Anadolu b\u00f6lgesinde s\u00fcrekli ayaklanma \u00e7\u0131karma durumlar\u0131<\/p>\n

Yunan as\u0131ll\u0131 cemiyetlerin s\u00fcrekli \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131 isyanlar ve di\u011fer faaliyetler<\/p>\n

Girittekilerin kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde s\u00fcrekli olarak isyan \u00e7\u0131karmalar\u0131<\/p>\n

Bulgaristan\u2019\u0131n art\u0131k resmi olarak devlet say\u0131lmas\u0131<\/p>\n

Osmanl\u0131n\u0131n elinde bulundurdu\u011fu en \u00f6nemli toplumlardan biri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Arnavutlar\u0131n, Avrupa\u2019da pek \u00e7ok isyana ortak olup ayn\u0131 zamanda pek \u00e7ok da isyan \u00e7\u0131karmalar\u0131<\/p>\n

Mithat Pa\u015fa\u2019n\u0131n kendi d\u00f6neminde isyanlar\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ulema s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yeniden g\u00fc\u00e7 bulup ayaklanmalara ba\u015flamas\u0131<\/p>\n

Araplar\u0131n dini \u00a0y\u00f6nden \u00e7ok siyasi y\u00f6nlerde ba\u015fkald\u0131r\u0131lara \u00a0ba\u015flamas\u0131<\/p>\n

Osmanl\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 okullarda art\u0131k kalifiye eleman de\u011fil e\u011fitimsiz ve bo\u015f elemanlar yeti\u015ftirmesi<\/p>\n

2. Abdulhamit\u2019in siyasi h\u0131rslar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden devleti git gide kaosa s\u00fcr\u00fcklemesi<\/p>\n

Abdulhamit\u2019in istibdat y\u00f6netimini yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymas\u0131<\/p>\n

Uzunca anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm bu siyasi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ve benzeri olaylar neticesinde Osmanl\u0131 devletinin g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e k\u00f6t\u00fc bir gidi\u015fata sahip oldu\u011fu rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Ancak her \u015fey bu kadar a\u00e7\u0131k ve ortadayken Osmanl\u0131 toplumunun bu durumla alakal\u0131 herhangi bir yapt\u0131r\u0131m\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi gidi\u015fatla alakal\u0131 bir s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n oldu\u011fu da g\u00f6zlemlenmemi\u015ftir.<\/p>\n

Bunun sebebi Osmanl\u0131 toplumunda ya\u015fayan halk\u0131n kendi i\u00e7erisinde ortak bir fikrinin ya da iradesinin bulunmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ayaklanmalardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda art\u0131k kendisini bir halk olarak kabul etse de aslen dil, \u0131rk, din vb. konularda birbirinden farkl\u0131 olan pek \u00e7ok az\u0131nl\u0131k ya\u015famaktad\u0131r. Din olarak bir yandan Hristiyanlar kendi dinlerini ya\u015famak i\u00e7in m\u00fccadele etmekte, bir yandan Yahudiler kendi dinlerini ya\u015famak i\u00e7in m\u00fccadele etmekte bir yandan da ayn\u0131 konular\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcp duran ayaklanmalar bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019in bas\u0131n d\u00fcnyas\u0131ndaki yeri<\/h2>\n

(Gazeteler)<\/strong><\/p>\n

Me\u015fveret<\/p>\n

\u015euray-\u0131 \u00dcmmet<\/p>\n

Mizan<\/p>\n

Osmanl\u0131 gazetesi<\/p>\n

(Dergiler)<\/strong><\/p>\n

Mecmua-i Kemal<\/p>\n

\u015eikaya dergisi<\/p>\n

\u0130\u00e7tihat<\/p>\n

\u015eark ve garb<\/p>\n

Musavve<\/p>\n

(Yazarlar)<\/strong><\/p>\n

Nam\u0131k Kemal<\/p>\n

\u0130brahim \u015einasi Efendi<\/p>\n

Ali Suavi<\/p>\n

Ahmet R\u0131za<\/p>\n

Ahmet Cevdet Pa\u015fa<\/p>\n

Yusuf Ak\u00e7\u0131ra<\/p>\n

Prens Sebahattin<\/p>\n

Abdullah Cevdet<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n
\r\n
\r\n\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Padi\u015fahlar\u0131n\u0131n \u0130lgin\u00e7 \u00d6zellikleri <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Malta Ku\u015fatmas\u0131 (1565) <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n J\u00f6n T\u00fcrkler <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Cem Sultan Olay\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 Devletinin Sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 Cepheler <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n \u00a0Fetret Devri\u2019nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun tarihi geli\u015fimine tesiri nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n \u00a0Fatih\u2019in Osmanl\u0131 tarihindeki \u00f6nemi nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n D\u00e2russa\u00e2de A\u011fas\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n II. B\u00e2yezid nas\u0131l \u00f6ld\u00fc? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n II. B\u00e2yezid devrinin Osmanl\u0131 tarihindeki yeri nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Zigetvar Seferi\u2019nin Sebepleri Nelerdi? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Celali \u0130syanlar\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Atik Valide Camii Hakk\u0131nda Bilgi <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osman Gazi beyli\u011fin ba\u015f\u0131na hangi tarihte ge\u00e7ti? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osman Gazi, amcas\u0131 D\u00fcndar Bey\u2019i neden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu hangi tarihte kuruldu? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Tarihi’nde \u0130mzalan\u0131p Y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe Girmeyen Antla\u015fmalar Nelerdir <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Devleti Hakk\u0131nda Bilgi <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Duraklama D\u00f6nemi Islahatlar\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n