{"id":25493,"date":"2025-01-24T19:45:28","date_gmt":"2025-01-24T16:45:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sanalulke.org\/?p=25493"},"modified":"2025-03-22T06:59:15","modified_gmt":"2025-03-22T03:59:15","slug":"malta-kusatmasi-1565","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/malta-kusatmasi-1565\/","title":{"rendered":"Malta Ku\u015fatmas\u0131 (1565)"},"content":{"rendered":"

Malta Ku\u015fatmas\u0131 ya da Malta Seferi,<\/strong> 1565 y\u0131l\u0131nda Malta adas\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu kuvvetleri taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lmas\u0131 ve Hospitalier \u015e\u00f6valyeleri taraf\u0131ndan adan\u0131n savunulmas\u0131 s\u00fcrecidir.<\/p>\n

Tarih boyunca ya\u015fanan en kanl\u0131 ve \u015fiddetli sava\u015flardan biri olarak g\u00f6sterilen ku\u015fatma, Hospitalier \u015e\u00f6valyeleri\u2019nin galibiyeti ve Osmanl\u0131 kuvvetlerinin ku\u015fatmay\u0131 kald\u0131rmas\u0131 ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve bu olay 16. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131nda b\u00fcy\u00fck ses getirmi\u015ftir. Hatta \u00fcnl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Voltaire\u2019in bile bu sava\u015ftan abart\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bahsederken \u201cHi\u00e7bir\u015fey Malta Ku\u015fatmas\u0131 kadar \u00fcnl\u00fc de\u011fildir.\u201d dedi\u011fi belirtilir. Ku\u015fatman\u0131n sonunda Avrupal\u0131\u2019larca benimsenen Osmanl\u0131 ordular\u0131n\u0131n yenilmezli\u011fi alg\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ferek yerini Akdeniz\u2019deki \u0130spanyol hakimiyetine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ku\u015fatma, Akdeniz\u2019i kontrol etme ad\u0131na 16. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131<\/a> Komutan\u0131 Turgut Reis\u2019in 1551\u2019de Malta\u2019ya sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlemesi ile ba\u015flayan ve 1560 Cerbe Deniz Sava\u015f\u0131\u2019nda Osmanl\u0131 Filosunun Ha\u00e7l\u0131 Donanmas\u0131\u2019n\u0131 a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011fratmas\u0131 ile devam eden, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve Hristiyan Birli\u011fi aras\u0131nda h\u0131zla artan rekabetin doruk noktas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r.Bu sava\u015f\u0131n nedenleri aras\u0131nda Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n k\u0131z\u0131 olan Mihrimah Sultan\u2019\u0131n 107 ya\u015f\u0131ndaki s\u00fctannesininde aralar\u0131nda bulundu\u011fu hacca gitmekte olan Osmanl\u0131 band\u0131ral\u0131 bir kalyon \u015f\u00f6valyeler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p Malta adas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca Malta orta Akdeniz\u2019in g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir yere sahiptir.<\/p>\n

Cerbe Deniz Muharebesi\u2019nde a\u011f\u0131r bir yenilgi alan Kutsal \u0130ttifak \u00fclkeleri, \u0130spanya kral\u0131 II. Felipe\u2019nin \u00f6nderli\u011finde yeni bir donanma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flay\u0131p ve ittifak b\u00fcnyesindeki mevcut donanmalar\u0131n birle\u015ftirilerek yeni bir Ha\u00e7l\u0131 donanmas\u0131 meydana getirmeyi ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. Bu kapsamda Papal\u0131k, Ceneviz, Portekiz, Malta ve Toskana donanmalar\u0131n\u0131n Akdeniz\u2019in hakimi olabilme ad\u0131na yeniden Osmanl\u0131 donanmas\u0131na kar\u015f\u0131 birle\u015ftirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u0130lk hedef olarak \u0130spanya yak\u0131nlar\u0131ndaki kayal\u0131k bir ada olan Pe\u00f1\u00f3n de V\u00e9lez\u2019e sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlendi. Bu ada Osmanl\u0131 donanmas\u0131 taraf\u0131ndan sadece u\u011frak yeri olarak kullan\u0131l\u0131yor ve az say\u0131da T\u00fcrk muhaf\u0131z taraf\u0131ndan korunuyordu. Bu nedenle nicelik olarak kendisinden olduk\u00e7a \u00fcst\u00fcn olan Ha\u00e7l\u0131 ordusuna kar\u015f\u0131 direnmesi mant\u0131ks\u0131zd\u0131. Bu nedenle s\u00f6z konusu ada Osmanl\u0131 kuvvetlerince\u00a0kay\u0131p verilmeden bo\u015falt\u0131ld\u0131. Pe\u00f1\u00f3n de V\u00e9lez\u2019in sava\u015fmadan al\u0131nmas\u0131 Kutsal \u0130ttifak birliklerinin motivasyonunu y\u00fckseltti ve m\u00fcttefik \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fck ses getirdi. Ku\u015fatmadan birka\u00e7 ay \u00f6nce Osmanl\u0131 m\u00fchendisleri bal\u0131k\u00e7\u0131 k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u015fehire girip \u015fehrin tahkimat ve savunma b\u00f6lgelerini ve ayr\u0131ca denizden \u00e7\u0131karma yap\u0131labilecek \u00f6nemli yerleri tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6te yandan Malta \u015e\u00f6valyeleri, Akdeniz\u2019de T\u00fcrk gemilerine taciz sald\u0131r\u0131lar\u0131na devam ettiler. 1564 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda, \u015f\u00f6valyelerin en k\u0131demli denizcilerinden Mathurin Romegas komutas\u0131ndaki birliklerin yapt\u0131\u011f\u0131 bir sald\u0131r\u0131da, i\u00e7lerinde Osmanl\u0131 saray\u0131n\u0131n harema\u011fas\u0131, \u0130skenderiye ve Kahire valileri ve pek \u00e7ok \u00f6nemli tacirin esir al\u0131nmas\u0131, padi\u015fah Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Malta adas\u0131na sefer d\u00fczenlenmesi ve \u015f\u00f6valyelerin hakimiyetinin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda ikna edilmesini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

S\u00f6z konusu olaydan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, Piyale Pa\u015fa ve Trablusgarp beylerbeyi Turgut Reis\u2019in Akdeniz\u2019de olduk\u00e7a stratejik bir konumda olan ve Osmanl\u0131 topraklar\u0131na kar\u015f\u0131 tehdit olu\u015fturan Malta adas\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi konusundaki \u0131srarl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131, bu isteklerinin Divan\u2019da kabul edilmesini sa\u011flad\u0131 ve Osmanl\u0131 donanmas\u0131 kaptan-\u0131 derya Piyale Pa\u015fa komutas\u0131nda Akdeniz\u2019e a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrk donanmas\u0131 144 sava\u015f gemisi (b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck kad\u0131rga) ve 50 nakliye gemisinden olu\u015fuyordu. S\u00f6z konusu gemiler 30.000 civar\u0131 asker ta\u015f\u0131yorlard\u0131. (O d\u00f6neme ait yabanc\u0131 kaynaklar da benzer rakamlardan bahsetmektedirler). Donanmaya Piyale Pa\u015fa, kara ordusuna ise K\u0131z\u0131lahmedli Mustafa Pa\u015fa komuta ediyordu. Ayr\u0131ca Trablusgarp\u2019tan hareket edecek Turgut Reis ve Cezayir\u2019den hareket edecek Hasan Pa\u015fa\u2019da ellerindeki birliklerle ku\u015fatmaya dahil olacaklard\u0131.<\/p>\n

Bu durumdan 1565 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda \u0130stanbul\u2019daki casuslar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla haberdar olan Hospitalier \u015e\u00f6valyeleri\u2019nin lideri Jean de Valette, adan\u0131n savunmas\u0131 i\u00e7in \u0130talya\u2019dan asker toplamaya ve St. Angelo, St. Michael ve St. Elmo kalelerini g\u00fc\u00e7lendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\u0130talyan-\u0130spanyol paral\u0131 askeri olarak ku\u015fatmada sava\u015fan Francisco Balbi di Correggio\u2019nun \u00fcnl\u00fc ku\u015fatma g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde, ku\u015fatmaya girilirken her iki taraf\u0131n askeri g\u00fcc\u00fcnden a\u015fa\u011f\u0131daki rakamlarla bahsetti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Osmanl\u0131 donanmas\u0131 Malta\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda 20.000 asker karaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Karaya \u00e7\u0131kan ilk birlikler adan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ikinci direni\u015f noktas\u0131 olan Saint Elmo kalesini ku\u015fatt\u0131lar. Ku\u015fatma ba\u015flad\u0131ktan birka\u00e7 g\u00fcn sonra Turgut Reis ve Ulu\u00e7 Ali Reis komutas\u0131ndaki filolar da adaya ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

Saint Elmo kalesi \u00f6n\u00fcnde \u00e7ok \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131. Ard arda yap\u0131lan sald\u0131r\u0131larda her iki taraf da a\u011f\u0131r kay\u0131plar verdi. Surlardaki tahribat artt\u0131ktan sonra Turgut Reis komutas\u0131ndaki kuvvetler 5000 ki\u015fi ile h\u00fcc\u00fcma ge\u00e7ti. Kaleye d\u00fczenlenen alt\u0131nc\u0131 sald\u0131r\u0131 olan b\u00fc harekat\u0131n ard\u0131ndan kale surlar\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131, fakat Turgut Reis ba\u015f\u0131na isabet eden bir \u015farapnel par\u00e7as\u0131 ile a\u011f\u0131r yaraland\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcre sonra \u00f6ld\u00fc. Alt\u0131 g\u00fcn sonra, 23 Haziran 1565\u2019te kaleye yap\u0131lan sekizinci sald\u0131r\u0131da kaleye girildi ve g\u00f6\u011f\u00fcs g\u00f6\u011f\u00fcse yap\u0131lan \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fmalar sonunda kalenin kontrol\u00fc ele ge\u00e7irildi. St. Elmo kalesinin fethi, Osmanl\u0131 ordusuna Turgut Reis d\u0131\u015f\u0131nda 4.000 ki\u015filik bir kayba (bu kayb\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 se\u00e7kin yeni\u00e7eri askerleridir) malolmas\u0131na ra\u011fmen, K\u0131z\u0131lahmedli Mustafa Pa\u015fa sefere devam etme karar\u0131ndan vazge\u00e7memi\u015ftir.<\/p>\n

Baz\u0131 kaynaklarda, St. Elmo kalesinin fethinin ve ku\u015fatman\u0131n devam etmesinin Avrupa\u2019da yaratt\u0131\u011f\u0131 yank\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 bir panik ortam\u0131na sebebiyet verdi\u011finden ve Avrupal\u0131lar\u0131n Malta\u2019dan sonra s\u0131ran\u0131n Tunus\u2019ta \u0130spanyol kontrol\u00fcndeki La Goleta kalesinde oldu\u011fundan, hatta Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n \u0130talya \u00fczerinden Avrupa\u2019y\u0131 i\u015fgal etme planlar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan bahsedilir.<\/p>\n

Ku\u015fatman\u0131n devam\u0131nda St. Angelo ve St. Michael kalelerine kara ve denizden sald\u0131r\u0131lar devam etti. Yabanc\u0131 kaynaklara g\u00f6re 7 Temmuz 1565\u2019te yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131larda Osmanl\u0131 ordusunun St.Michael kale duvarlar\u0131nda \u00f6nemli bir gedik a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, fakat beklenmeyen bir \u015fekilde geri \u00e7ekildi\u011finden bahsedilirken, bu hareketin nedeninin \u015f\u00f6valyelerin s\u00fcvari komutan\u0131 Vincenzo Anastagi\u2019nin rutin h\u00fcc\u00fcmlar\u0131ndan birinde Osmanl\u0131 sahra hastanelerinden birine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve buradaki hasta ve yaral\u0131lar\u0131n hepsini katletti\u011fi, bundan dolay\u0131 Osmanl\u0131 birliklerinin Malta \u015e\u00f6valyeleri taraf\u0131ndan Sicilya\u2019dan beklenen deste\u011fin gelmi\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile geri \u00e7ekildi\u011finden bahsedilmektedir.<\/p>\n

Eyl\u00fcl ay\u0131na kadar devam eden \u00e7arp\u0131\u015fmalardan net bir sonu\u00e7 elde edilememesi, hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc gidecek olmas\u0131 ve Sicilya\u2019dan beklenen askeri yard\u0131m\u0131n adan\u0131n kuzeyinden karaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 sonucunda ba\u015fkomutan K\u0131z\u0131lahmedli Mustafa Pa\u015fa ku\u015fatmay\u0131 kald\u0131rmaya ve geri \u00e7ekilmeye karar verdi. 11 Eyl\u00fcl 1565\u2019de ku\u015fatma tamamen kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ku\u015fatman\u0131n Hospitalier \u015e\u00f6valyeleri\u2019nin zaferi ile sonu\u00e7lanmas\u0131 Avrupa\u2019da b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Kaynaklara g\u00f6re de\u011fi\u015fen rakamlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Osmanl\u0131 kuvvetlerinin 25.000-35.000 aras\u0131 kay\u0131p verdi\u011finden bahsedilir. \u00d6zellikle Roma\u2019da papa Malta\u2019n\u0131n kurtulmas\u0131ndan dolay\u0131 kiliselerin \u00e7anlar\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Malta kaybedilseydi Roma da kaybedilecekti.<\/p>\n

\u015e\u00f6valyelerin lideri de Valette\u2019in bu zaferinden sonra Avrupa\u2019daki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 y\u00fckselmi\u015f ve adaya yap\u0131lan maddi destek artm\u0131\u015f ve bu sayede Valletta isimli surlarla \u00e7evrili yeni bir \u015fehir kurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Osmanl\u0131 ordusu Malta\u2019ya yeni bir sefer d\u00fczenlememi\u015f, Osmanl\u0131 ordusunun yakla\u015f\u0131k 100 y\u0131l s\u00fcren yenilmezli\u011finin sona ermesi Avrupa\u2019da b\u00fcy\u00fck bir moral-motivasyon art\u0131\u015f\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. \u00d6te yandan Malta \u015e\u00f6valyeleri uzun bir s\u00fcre do\u011fu Akdeniz\u2019deki T\u00fcrk sahillerine sald\u0131ramam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\r\n
\r\n\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Padi\u015fahlar\u0131n\u0131n \u0130lgin\u00e7 \u00d6zellikleri <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Malta Ku\u015fatmas\u0131 (1565) <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n J\u00f6n T\u00fcrkler <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Cem Sultan Olay\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 Devletinin Sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 Cepheler <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n \u00a0Fetret Devri\u2019nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun tarihi geli\u015fimine tesiri nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n \u00a0Fatih\u2019in Osmanl\u0131 tarihindeki \u00f6nemi nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n D\u00e2russa\u00e2de A\u011fas\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n II. B\u00e2yezid nas\u0131l \u00f6ld\u00fc? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n II. B\u00e2yezid devrinin Osmanl\u0131 tarihindeki yeri nedir? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Zigetvar Seferi\u2019nin Sebepleri Nelerdi? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Celali \u0130syanlar\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Atik Valide Camii Hakk\u0131nda Bilgi <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osman Gazi beyli\u011fin ba\u015f\u0131na hangi tarihte ge\u00e7ti? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osman Gazi, amcas\u0131 D\u00fcndar Bey\u2019i neden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu hangi tarihte kuruldu? <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Tarihi’nde \u0130mzalan\u0131p Y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe Girmeyen Antla\u015fmalar Nelerdir <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Osmanl\u0131 Devleti Hakk\u0131nda Bilgi <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n
\r\n \r\n \r\n Duraklama D\u00f6nemi Islahatlar\u0131 <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n