{"id":2584,"date":"2025-03-16T00:54:28","date_gmt":"2025-03-15T21:54:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bilgisarayi.net\/?p=2584"},"modified":"2025-03-16T00:55:58","modified_gmt":"2025-03-15T21:55:58","slug":"bediuzzaman-said-nursi-hz-hayati-biyografisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/bediuzzaman-said-nursi-hz-hayati-biyografisi\/","title":{"rendered":"Bedi\u00fczzaman Said Nursi hz Hayat\u0131 biyografisi"},"content":{"rendered":"

Bedi\u00fczzaman Said Nursi, 1873 te Bitlis in Hizan il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 \u0130sparit nahiyesinin Nurs k\u00f6y\u00fcnde do\u011fdu. Babas\u0131n\u0131n ad\u0131 Mirza,annesinin Nuriyedir.A\u011fabeyi Molla Abdullah’\u0131n ilim tahsil etmesinin kendisine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 itibara imrenerek 9 ya\u015f\u0131nda Ta\u011f k\u00f6y\u00fcnde Muhammet Emin Efendi’nin medresesinde(alttaki resim) \u00f6\u011frenime ba\u015flad\u0131ysa da \u00e7ok ge\u00e7meden Nurs’a d\u00f6nd\u00fc ve haftada bir g\u00fcn gelen a\u011fabeyinden temel bilgileri \u00f6\u011frenmekle tahsilini devam ettirdi. \u00d6\u011freniminin en verimli safhas\u0131, 15 ya\u015f\u0131ndayken 1888’de Muhammet celal\u00ee’den ders ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 ayl\u0131k devredir. O zattan Molla Cami’den nihayete kadar, ortalama on y\u0131lda okutulan b\u00fct\u00fcn metinleri \u00fc\u00e7 ayda okuyup diploma ald\u0131. Kitaplardan sadece anahtar bilgileri \u00f6\u011freniyordu.alet ilimlerini kapsayan bu \u00d6\u011frenimin ard\u0131ndan,s\u0131caktan kavrulmu\u015f topra\u011f\u0131n suyu yutmas\u0131 gibi temel ilimlere y\u00f6neldi. Us\u00fbl’den Cem’\u00fcl-cev\u00e2mi, Kel\u00e2m’dan \u015eerh\u00fcl-Mev\u00e2k\u0131f gibi a\u011f\u0131r metinlerden g\u00fcnde ortalama iki y\u00fcz sayfal\u0131k bir k\u0131sm\u0131 anlayarak okuyordu.Bu s\u0131ralarda \u015eirvandaki a\u011fabeyinin yan\u0131na gitti\u011finde ic\u00e2zet ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyince o inanmam\u0131\u015f, s\u0131k\u0131 bir s\u0131namadan sonra k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015finin kendisini ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6rerek talebelerinden gizlice ondan ders almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Siirt’teMolla Fethullah da imtihan sonucunda durumunu tespit etmi\u015f, yan\u0131nda bulundu\u011fu bir hafta i\u00e7inde, g\u00fcnde bir-iki saatlik me\u015fguliyetle S\u00fcbk\u00ee’nin Us\u00fbl-i F\u0131kh’a dair Cem’\u00fcl Cev\u00e2mi eserini ezberledi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce ”zeka ile haf\u0131za kuvvetinin ifrat derecede bir kimsede bir araya gelmesi nadirdir” deyip hayretini belirtti ve kitab\u0131na \u015fu c\u00fcmleyi yazd\u0131 (Cem’ul Cev\u00e2mi Kitab\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir haftada ezberlemi\u015ftir.) sonunda \u00fcn\u00fc, Siirt, Bitlis gibi b\u00f6lge valilerinin, O’nu korumaya mecbur kalacaklar\u0131 boyutlara vard\u0131.
\n\"\"
\nTillo’da Kubbeyi Hasiye t\u00fcrbesinde inzivada Kamus’u Muhit’i ezberlerken bir gece Abd\u00fclkadir Geyl\u00e2ni’yi r\u00fcyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr. ”Git Miran a\u015fireti reisi Mustafa Pa\u015fa’y\u0131 hid\u00e2yete davet et; zul\u00fcmden vazge\u00e7ip namaza, emr’i ma’r\u00fbfa ba\u015flas\u0131n der” Molla Said, derhal Miran a\u015firetine do\u011fru Tillo’dan hareket eder. B\u00fcy\u00fck bir cesaretle tebli\u011fini yapar. Pa\u015fa,onu \u00f6ld\u00fcrmeye kalkar fakat sonunda yola gelir. Bir s\u00fcre Mardin’de ikamet eden Molla Said, \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta i\u00e7timay\u00ee ve siyas\u00ee hadiselerle ilgilenmeye ba\u015flar. Kendisinden endi\u015felenen Mardin mutasarr\u0131f\u0131 onu, muhaf\u0131zlarla kelep\u00e7eli olarak Bitlis Valili\u011fine sevk ettirir. Namaz k\u0131lmak i\u00e7in kelep\u00e7elerinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesini ister. Jandarmalar kabul etmeyince kendisi a\u00e7ar. Jandarmalar, bu hali keramet addedip hayretler i\u00e7nde kal\u0131rlar; \u00f6z\u00fcr dileyip her t\u00fcrl\u00fc hizmete amade olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler.<\/p>\n

\u0130leriki y\u0131llarda Bedi\u00fczzaman’a; ”kelep\u00e7eleri nas\u0131l a\u00e7t\u0131n?” diye sorulunca ”Bende bilmiyorum, olsa olsa namaz\u0131n kerametidir”diye cevap vermi\u015ftir. Bitlis’te vali ile baz\u0131 memurlar\u0131n i\u00e7ki alemi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince emr-i maruf yapar. \u00d6nce hiddetlenen vali, az sonra onu geri \u00e7a\u011f\u0131rtarak, ”Herkesin bir \u00fcstad\u0131 vard\u0131r. Art\u0131k benim de \u00fcstad\u0131m sensin der.” Der. \u0130\u015fbu Vali \u00d6mer Pa\u015fa ona saray\u0131nda yer ay\u0131r\u0131r, \u0131srarla iki sene misafir eder, k\u0131z\u0131 ile evlendirme iste\u011fini Bedi\u00fczzaman kabul etmez. Birg\u00fcn me\u015fhur \u015feyhlerden Muhammet K\u00fcfrev\u00ee’nin kendisine bedua etti\u011fini i\u015fitince onu ziyaret eder. K\u00fcfrevi hazretleri kendisine iltifat edip teberr\u00fcken ders verir. Said’in bir hocadan okudu\u011fu en son ders budur. B\u00f6ylece o haberin as\u0131ls\u0131z oldu\u011fu da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Van Valisi Hasan Pa\u015fa’n\u0131n daveti \u00fczerine 1893’te 15 y\u0131l s\u00fcrecek olan Van ikametini ba\u015flar. Burada \u00f6\u011fretim ve ir\u015fad hizmetini yaparken h\u00fck\u00fbmet g\u00f6revlileri ve muallimlerle de temasta bulunur; geleneksel ve Kel\u00e2m ilminin, islam ak\u00e2idini yeni d\u00fcnya \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131klamaya yetmedi\u011fi kanaatine vard\u0131 ve fen bilimlerini \u00f6\u011frenmeye koyuldu. Co\u011frafya, matematik, fizik, kimya, jeoloji, astronomi, biyoloji, tarih ve felsefe’ye dair kitaplar\u0131, o ilimlerin uzmanlar\u0131yla konu\u015facak derecede \u00f6\u011frendi. Molla Said, kendisine has bir \u00f6\u011fretim us\u00fbl\u00fc geli\u015ftirdi. \u0130lim ehli ona ”Bedi\u00fczzaman<\/strong>” lakab\u0131n\u0131 vererek de\u011fi\u015fik \u00f6zelliklerini ifade etmek istediler.<\/p>\n

Bulundu\u011fu ortamda ya\u015fayan \u00e2limlerden, \u015fu y\u00f6nlerde farkl\u0131 bir tutumu vard\u0131:<\/strong><\/p>\n

1-Maa\u015f ve hediye kabul etmiyordu.<\/p>\n

2-Kendisine sorulan t\u00fcm sorulara cevap verdi\u011fi halde ilim ehlinden hi\u00e7 kimseye soru sormuyordu.<\/p>\n

3-talebelerini da zek\u00e2t ve hediye kab\u00fcl\u00fcnden men ediyordu.<\/p>\n

4- D\u00fcnyada m\u00fccerred kalmak istiyor; ev,bark, e\u015fya, aile kayd\u0131 alt\u0131na girmiyordu.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcn birinde Vali Tahir Pa\u015fa, bir gazetedeki \u015fu m\u00fcthi\u015f haberi g\u00f6sterir: \u0130ngiltere S\u00f6m\u00fcrgeler Ba\u015fkan\u0131 Gladston, mecliste Kur’an’\u0131 g\u00f6sterip ”m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bu kitaptan uzakla\u015ft\u0131mad\u0131k\u00e7a onlara tam h\u00e2kim olamay\u0131z.” Demi\u015ftir. Bu deh\u015fetli haber, Bedi\u00fczzaman’\u0131n \u015fahikas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olan iman heyecan\u0131nda dalgalanmalar meydana getirerek ; ”Kur’an’\u0131n s\u00f6nmez ve s\u00f6nd\u00fcrelemez m\u00e2nevi bir g\u00fcne\u015f oldu\u011funu
\nD\u00fcnyaya isbat edece\u011fim ve g\u00f6sterece\u011fim! Der. Fen bilimleri ad\u0131na Bat\u0131’dan gelecek dal\u00e2letlere kar\u015f\u0131 koymak \u00fczere ideal edindi\u011fi \u00fcniversiteyi Van veya Diyarbak\u0131r’da a\u00e7mak d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle 1896’da \u0130stanbula gider.Netice alamay\u0131nca ayn\u0131 maksatla 1907 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’a ikinci defa gitti.\u0130stanbul Fatih semtindeki \u015eekerci Han’a yerle\u015fir (alttaki resim.)
\n\"\"
\nK\u0131sa zamanda \u0130stanbul’da \u015f\u00f6hreti yay\u0131ld\u0131.Din\u00ee ilimler alan\u0131nda sorulan her soruya ikna edici cevaplar dair o zaman \u00fcniversit \u00f6\u011frencisi olup bizzat kendisine soru soran Hasan Fehmi Ba\u015fol (Din \u0130\u015fleri Y\u00fcksek Kurulu \u00dcyesi ve ba\u015fkan\u0131), Ali Himmet Berki (Yarg\u0131tay Ba\u015fkan\u0131) gibi- bir\u00e7ok \u015fahid vard\u0131r.<\/p>\n

Hilafet merkezinde siyas\u00ee temaslarla \u0130sl\u00e2m’ahizmeteden Bedi\u00fczzaman meydanlarda, k\u00fcrs\u00fclerde s\u0131k s\u0131g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.me\u015frutiyetin ilan\u0131ndan sonra baz\u0131 arkada\u015flar\u0131yla \u0130ttihad-\u0131 Muhammed\u00ee cemiyetini kurdu.B\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u00fcyesi sayan bu cemiyet, h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme kaydetti. Geldi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen ”H\u00fcrriyet”in \u015fer’\u00ee s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde kalmas\u0131 i\u00e7in gayret g\u00f6steriyordu. Tanin, \u0130kdam, Serbesti, Mizan, \u015eark ve K\u00fcrdistan,Volkan gibi \u00e7e\u015fitli gazetelerde yaz\u0131yordu. Devrin siyasi \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde ve kaygan siyaset zemininde,geleneksel saltanat idaresinin devam\u0131n\u0131n zor oldu\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor,bundan dolay\u0131 me\u015frut\u00ee idareyi bir \u00e7are olarak g\u00f6r\u00fcyordu. ”Eski hal muhal,ya yeni hal ya izmihl\u00e2l” diyordu.Said Halim Pa\u015fa, Babanzade Ahmet Naim,Filibeli Ahmet Hilmi, Mehmet Akif, Elmal\u0131l\u0131 M.Hamdi gibi bir\u00e7ok \u0130sl\u00e2mc\u0131 ilim ve fikir adam\u0131 da b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Fakat \u00e7ok ge\u00e7meden \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmetinin, daha \u00e7ok menfi tesirler alt\u0131na girdi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce do\u011fru bildi\u011fini s\u00f6ylemekten geri durmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada 31 Mart hadisesi oldu; bir\u00e7ok hoca arasinda o da tutuklan\u0131p idam istemiyle yarg\u0131land\u0131. S\u0131k\u0131 Y\u00f6netim Mahkeme Ba\u015fkan\u0131 Hur\u015fit Pa\u015fa’n\u0131n:”Sende \u015eeriat istemis\u015fin \u00f6yle mi?” sorusuna \u015fu cevab\u0131 verdi: ”\u015eeriat\u0131n bir hakikat\u0131na bin ruhum olsa feda etmeye haz\u0131r\u0131m.Zira \u015eeriat,sebeb-i saadet ve adalet-i mahz ve fazilettir.Fakt ihtilalcilerin istedi\u011fi gibi de\u011fil!” Kendisine yap\u0131lan ithamlara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 uzun savunma,daha sonra iki defa tab edilmi\u015ftir. Cesurca m\u00fcdafaas\u0131 neticesinde idam beklerken beraat etti. Mahkeme heyetine te\u015fekk\u00fcr etmeksizin mahkemeden \u00e7\u0131kt\u0131. Beyaz\u0131d’dan sultanahmed’e kadar kendini izleyen bir halk kitlesi \u00f6n\u00fcnde ”Zalimler i\u00e7in ya\u015fas\u0131n cehennem!” nidas\u0131yla ilerledi. \u0130syan eden sekiz taburu itaate sevk etti\u011fi sabit olunca S\u0131k\u0131 Y\u00f6netim Mahkemesi, onun isyana kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f ve beraat ettirmi\u015fti. bu olaydan sonra \u0130stanbul’da fazla kalmaz, 1910 y\u0131l\u0131nda Van’a gitmek \u00fczere \u0130stanbul’dan ayr\u0131l\u0131r, Batum yoluyla Van’a giderken Tiflis’e u\u011frar. Tiflis’te \u015eeyh San’an tepesinde bir Rus polisiyle ilgin\u00e7 bir konu\u015fmas\u0131 olur.\u0130slam’\u0131n gelece\u011finden \u00fcmitli oldu\u011funu ifade etmesi \u00fczerine polisin \u00e7a\u011fda\u015f m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n esir, zay\u0131f fakir olup varl\u0131k g\u00f6stermelerinin imkans\u0131z oldu\u011funu s\u00f6ylemesine kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fi \u015fu keramet cevap 90’l\u0131 y\u0131llardan sonra me\u015fhur olmu\u015ftur: ”M\u00fcsl\u00fcmanlar tahsile gitmi\u015fler ; i\u015fte Hindistan, \u0130sl\u00e2m’\u0131n kabiliyetli bir evlad\u0131d\u0131r,\u0130ngiliz lisesinde okuyor. M\u0131s\u0131r \u0130slam’\u0131n, zeki bir mahdumudur,\u0130ngiliz M\u00fclkiye mektebinden ders al\u0131yor,Kafkas ve T\u00fcrkistan \u0130slam\u0131n iki bahad\u0131r o\u011fullar\u0131d\u0131r,Rus harbiyesinde talim ediyorlar”(Nur talebelerin’den bir hizmet grubu 1995 y\u0131l\u0131nda Tiflis \u015fehrinde bir \u00f6zel lise a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.) Daha sonra Van b\u00f6lgesini dola\u015farak ilm\u00ee i\u00e7tima\u00ee konularda etraf\u0131 ayd\u0131nlat\u0131r. Gezileri esnas\u0131nda kendisine sorulan surulara verdi\u011fi cevaplar,M\u00fcn\u00e2zarat adl\u0131 bir kitapta toplanm\u0131\u015ft\u0131r. 1911 k\u0131\u015f\u0131nda \u015eam’a gitti\u011finde oral\u0131 baz\u0131 \u00e2lim dostlar\u0131n\u0131n ricas\u0131 \u00fczerine Emevi Camii’nde(alttaki resim) tarihi bir hutbe verdi(bu hutbenin Arap\u00e7a orijinali k\u00fc\u00e7\u00fck bir kitap halinde iki defa yay\u0131nland\u0131lktan sonra bizzat m\u00fcellif taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmeside yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n

\"\"
\nBu hutbede \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131 geri b\u0131rakan etkenlerin \u015funlar oldu\u011funu tespit eder: 1-Yeis. 2-Toplum hayat\u0131nda s\u0131dk\u0131n (do\u011frulu\u011fun) \u00f6lmesi. 3-D\u00fc\u015fmanl\u0131k arzusu.4-M\u00fc’minleri birbirine ba\u011flayan manevi ba\u011flar\u0131 bilmemek.5-\u0130sdibdat. (Bask\u0131).6-\u015eahs\u00ee menfaat pe\u015finde ko\u015fma. Bu hastal\u0131klar\u0131n ard\u0131ndan tedavi yollar\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. Bu hutbenin bir yerinde, 50 sene sonra gelecek nesillere hitab etti\u011fini s\u00f6yler ki,yirminci asr\u0131n son \u00fc\u00e7te birinde onun eserlerinin daha b\u00fcy\u00fck bir yay\u0131lma g\u00f6stermesi,bu hitab\u0131n tam yerinde oldu\u011funa delil te\u015fkil eder. 1913 y\u0131l\u0131nda, Van’da kurmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 \u00fcniversite i\u00e7in devlet, 19 bin alt\u0131n tahsis ettiysede \u015fim- diki \u00fcniversite kamp\u00fcs\u00fcn\u00fcn de yerle\u015fti\u011fi Edremit semtinde temeli at\u0131lan \u00fcniversite, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sebebiyle tamamlanamad\u0131. 1915 y\u0131l\u0131nda cihad fetvas\u0131na be\u015f alimden biri olarak imza att\u0131. Fetvay\u0131 kuzey Afrika’da da\u011f\u0131t\u0131p Van’a d\u00f6nd\u00fc.BED\u0130\u00dcZZAMAN,fiil\u00ee olarak da cihad\u0131n i\u00e7indeydi. Kafkas cephesinden sonra Van ta- raf\u0131na ge\u00e7ip, Anadolu savunmas\u0131na kat\u0131ld\u0131 \u00c7o\u011funu talebelerinin olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6n\u00fcll\u00fc milis kuvveti, be\u015f bin kadar askerden meydana geliyordu. Bir yandan bu alaya kumanda eder iken f\u0131rsat bulduk\u00e7a at \u00fcst\u00fcnde talebelerinden Molla Habib’e \u0130\u015f\u00e2r\u00e2t’\u00fcl-\u0130’caz tefsirini arap\u00e7a olarak yazd\u0131r\u0131yordu. Bitlis m\u00fcdafaas\u0131 esnas\u0131nda birli\u011finden \u00fc\u00e7 talebesiyle kal\u0131ncaya kadar \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131.
\n\"\"
\nSonra yaral\u0131 bir vaziyette esir d\u00fc\u015f\u00fcp Sibirya’daki Ko\u015fturmaya’ya g\u00f6nderildi. (yandaki resim) Bir esir kamp\u0131n\u0131 tefti\u015fe gelen Rus Ba\u015fkumandan\u0131 Nikola Nikolavi\u00e7’in \u00f6n\u00fcnde herkes aya\u011fa kalkarken o kalkmad\u0131.Sebebi sorulunca ”ben \u0130sl\u00e2m alimiyim. \u0130manl\u0131 kimse gayri m\u00fcslime k\u0131yam edemez” cevab\u0131n\u0131 verdi.Kum- andan idam\u0131n\u0131 emretmi\u015fken Bedi\u00fczaman’\u0131n son arzusu olan iki rek’\u00e2tl\u0131k namaz\u0131ndan sonra emri- ni geri ald\u0131.Bu hadiseyi kendisi anlatmam\u0131\u015f,esir kamp\u0131nda beraber baz\u0131 z\u00e2tlar\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na dayanarak tarih\u00e7i Abdurrahim Zapsu (Ehl-i S\u00fcnnet Mecmuas\u0131,1948,c.2,say\u0131: 46) yay\u0131nlad\u0131ktan sonra tasdik etmi\u015ftir. Kom\u00fcnizm ihtilali ile sars\u0131l\u0131p b\u00f6l\u00fcnen Rusya’n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan faydalanarak 4 y\u0131l s\u00fcren esaretten firar ile kurtulup Petrsburg, Var\u015fova, Viyana yoluyla 1334 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’a d\u00f6nmeye muvaffak olur.
\n\"\"
\nD\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan donra, 1918 y\u0131l\u0131nda kurulup Osmanl\u0131 Devleti’nin en din kurulu durumunda olan Dar’\u00fcl-Hikmeti’l-\u0130sl\u00e2miye \u00fcyeli\u011fine Orduy-\u0131 H\u00fcmayun aday\u0131 olarak tayin edildi. Bu kurulda \u0130zmirli \u0130smail Hakk\u0131,\u015eeyh Saffet (yetkin) gibi z\u00e2tlar \u00fcye olup Mehmet Akif de kurulun genel sekreteriydi. Harbin sonuna do\u011fru \u0130ngiliz siyasetinin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc ortaya koyan Hutuvv\u00e2t-\u0131 Sitte adl\u0131 ris\u00e2lesini yay\u0131nlam\u0131\u015f ve \u0130stanbul’un her taraf\u0131na da\u011f\u0131tt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ngilizler 1920 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’u i\u015fgal edince bu ris\u00e2le, \u0130ngiliz Ba\u015fkumandan\u0131na g\u00f6sterilir ve BED\u0130\u00dcZZAMAN’\u0131n b\u00fct\u00fcn kuvvetiyle aleyhte bulundu\u011fu kendisine ihbar edilir. Kumandan onu idam etmeye niyetlendiyse de b\u00f6yle bir hareketin,Do\u011fu Anadolu’da b\u00fcy\u00fck bir karga\u015faya ve \u0130ngiliz aleyhtarl\u0131\u011f\u0131na sebeb olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcn – deki uyar\u0131lar\u0131 dikkate alarak bu karar\u0131ndan vazge\u00e7er. \u0130\u015fgal d\u00f6neminde \u0130ngiltere Angligan Kilisesi ba\u015f papaz\u0131, \u0130sl\u00e2m hakk\u0131nda kapsaml\u0131 alt\u0131 soru ha- z\u0131rlam\u0131\u015f ve yetkili din \u00e2limlerinin cevaplar\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Elmal\u0131’l\u0131 Muhammet Hamdi Yaz\u0131r, Abd\u00fclaziz \u00c7avu\u015f gibi bir ka\u00e7 z\u00e2t,k\u00fc\u00e7\u00fck bir kitap \u00e7ap\u0131nda cevaplar haz\u0131rlad\u0131lar. BED\u0130\u00dcZZAMAN ise ”Ben onlara bir tek kelimeyle bile cevap vermem Cevab\u0131m t\u00fck\u00fcr\u00fckt\u00fcr” deyip bu tutumunun sebebini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r:”\u00c7\u00fcnk\u00fc zalim devletin,aya\u011f\u0131n\u0131 bo\u011faz\u0131m\u0131za bast\u0131\u011f\u0131 dakikada, papazlar\u0131n\u0131n ma\u011frur bir eda ile su\u00e2l sormas\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcrmek l\u00e2z\u0131m gelir.” Bu cevap, onun fark\u0131n\u0131 ve mizac\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u00dcstad, bu ki\u015filerin maksatlar\u0131n\u0131 ke\u015ffedip: ”\u0130\u015fte biz, adam\u0131 b\u00f6yle yeneriz. \u015eayet sizin dininiz hak olsayd\u0131 bu peri\u015fan vaziyete d\u00fc\u015fmezdiniz. \u015eimdi bizim \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc anlay\u0131n bakal\u0131m!” dercesine bu sorular\u0131 y\u00f6nelttiklerini ke\u015ffedip bu a\u011f\u0131r cevab\u0131 vermi\u015fti. 5 Mart 1920’de Hamdullah Suphi, V. Ebuziyya, Mazhar Osman, F. Kerim G\u00f6kay, S\u00fcheyl \u00dcnver, M. \u015eekip Tun\u00e7 ve Hakk\u0131 Tar\u0131k Us ile Ye\u015filay’\u0131 kurdu. 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda \u0130skilipli At\u0131f Mustafa Sabri, Ermenekli Saffet efendilerle M\u00fcderrisler Cemiye’tini kurdu. Anadolu’da ba\u015flat\u0131lan \u0130stikl\u00e2l hareketini destekledi. \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m D\u00fcrriz\u00e2de’nin bu hareket aley- indeki fetvas\u0131n\u0131n, esaret alt\u0131nda verilmi\u015f oldu\u011fundan ge\u00e7ersiz oldu\u011funu belirtti.
\n\"\"
\n\u0130stanbul’daki \u00f6nemli ve ba\u015far\u0131l\u0131 hizmetlerinden dolay\u0131 Ankara h\u00fck\u00fbmeti, onu Ankara’ya davet etti. ”Ben tehlikeli yerde m\u00fccadele etmek istiyorum” diyerek bu teklifi kabul etmedi. Zaferden sonra 9 Kas\u0131m 1920′ de davet tekrarland\u0131 ve bu defa kabul etti. Meclis’de,resm\u00ee kar\u015f\u0131lama t\u00f6reni yap\u0131lmas\u0131na dair kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.Mebuslar\u0131n din\u00ee y\u00f6nden l\u00e2kayd olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce 19 Ocak 1923’te \u00fc\u00e7 sayfal\u0131k bir beyannname da\u011f\u0131tarak onlar\u0131 uyard\u0131.Namaz k\u0131lanlara altm\u0131\u015f mebus daha kat\u0131ld\u0131.Namazg\u00e2h olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir oday\u0131, b\u00fcy\u00fck bir mescid haline getirtti.\u0130dealindeki \u00fcniversiteyi g\u00fcndeme getirdi; 163 milletvekilinin oyu ile bu i\u015f i\u00e7in y\u00fczellibin banknot \u00f6denek ayr\u0131ld\u0131. Bedi\u00fczzaman, \u0130sl\u00e2m \u00e2leminde bir dirirli\u015f olaca\u011f\u0131na dair kuvvetli \u00fcmidi sebebiyle Ankara’ya gelmi\u015fti.Gen\u00e7li\u011finden bu yana t\u00fcm \u00e7abalar\u0131 hep bunun i\u00e7indi.Siyas\u00ee a\u00e7\u0131dan bu y\u00f6ndeki son te\u015febb\u00fcs\u00fc,Ankara’da oldu.Fakat kar\u015f\u0131s\u0131na kuvvetli engeller \u00e7\u0131kt\u0131. Bir g\u00fcn Meclis’te, Mustafa Kemal Pa\u015fa ile iki saat kadar g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f; yap\u0131lacak ink\u0131l\u00e2b\u0131n Kur’an’dan kaynaklanmas\u0131 gerekti\u011fini, Avrupal\u0131lar\u0131 taklit etmenin do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131.Mustafa Kemal,Bedi\u00fczzaman’\u0131n n\u00fcf\u00fbzundan istifade etmek i\u00e7in ona mebusluk,Dar\u00fc’l-Hikmeti’l-\u0130sl\u00e2miye gibi Diyanet’te azal\u0131k ve \u015eark Umumi Vaizli\u011fi’ni teklif eder.Fakat Bedi\u00fczzaman kabul etmez.Meclis’teki ortam\u0131 da de\u011ferlendirerek siyaset alan\u0131nda yapaca\u011f\u0131 bi\u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr;Van’a gidip Erek da\u011f\u0131nda bir ma\u011farada inzivaya \u00e7ekilir.Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, asl\u0131nda ba\u015fka bir alandaki hareketi planlamak gayesiyle yap\u0131lan bir gerilim, ko\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lan bir geri \u00e7ekilmeydi.Dal\u00e2letin, ilim ve medeniyet kisvesiyle girdi\u011fi, y\u00f6neticilerin \u00e7o\u00fcunun Avrupai fikirlere meftun oldu\u011fu, dini faaliyetlerin yasakland\u0131\u011f\u0131,din\u00ee e\u011fitim veren okullar\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, totaliter tek parti y\u00f6netimin h\u00e2kim oldu\u011fu bir d\u00f6nemde te\u015fkil\u00e2ttan mahrum olarak din\u00ee hizmetrealitede yok say\u0131l\u0131rd\u0131.Bedi\u00fczzaman, neticesiz kalmaya mahkum ani \u00e7\u0131k\u0131\u015flara iltifat etmemi\u015f;\u0130sl\u00e2m beldelerinden birine yerle\u015fme,orada hizmete devam etme tekliflerini de kabul etmemi\u015ftir.O,her zaman m\u00fccadelenin kz\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeri tercih etmi\u015ftir. S\u00dcRG\u00dcN ED\u0130LMES\u0130 Diyarbekir taraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u015feyh Said harekeine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde o k\u0131yam\u0131n neticesinde(\u015eubat 1925),k\u0131\u015f mevsiminde Erzurum ve \u0130stanbul’dan sonra Burdur’a s\u00fcr\u00fcld\u00fc.7 ay orada kald\u0131ktan sonra b\u00fcsb\u00fct\u00fcn tecrid etmek gayesiyle 1926’da, Isparta’ya ba\u011fl\u0131 da\u011fl\u0131k \u00fccra bir k\u00f6y olan Barla’ya g\u00f6nderildi.
\n\"\"
\nBarla da tecrit edmesine ra\u011fmen,Allah Te\u00e2l\u00e2, kendi hesab\u0131n\u0131n, mahluklar\u0131n hesab\u0131n\u0131 bozaca\u011f\u0131na a\u015fikar bir delil g\u00f6stermek istiyordu.da\u011f ba\u015f\u0131nda bir k\u00f6ydeki birka\u00e7 k\u00f6yl\u00fcyle bile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi yasaklanm\u0131\u015f, devaml\u0131 g\u00f6zetim alt\u0131nda ihtiyar, garip, fakir bir insan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 hakikatleri d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na yay\u0131p hidayete susam\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcllere ula\u015ft\u0131rabilece\u011fini g\u00f6sterdi.Yan\u0131nda Kur’\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem’den ba\u015fka kitab\u0131 yoktu. Barla \u00f6yle bir dirili\u015fe kaynak oldu ki bir tarih\u00e7inin tesbitiyle “T\u00fcrkiye’de dinsizlerin plan\u0131n\u0131 alt\u00fcst etti.”\u0130man hareketi, dolayl\u0131 olarak i\u00e7tima\u00ee bir de netice ald\u0131; Ceberrut Halk Parti idaresini de -\u015fefi \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn ikrar\u0131 ile- deviren hareket oldu. Barla s\u00fcrg\u00fcn\u00fc ile Bedi\u00fczzaman’\u0131n, 1925-1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda otuzbe\u015f y\u0131l s\u00fcren hapis,s\u00fcrg\u00fcn,bask\u0131 d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.\u00dcstad, yazma bilmekle beraber hatt\u0131 d\u00fczg\u00fcn ve g\u00fczel de\u011fildi.Baz\u0131 k\u00e2tiplere yazd\u0131r\u0131r,elden ele kopyalar \u00e7\u0131karmak suretiyle eserler yay\u0131l\u0131r, yaz\u0131lanlar\u0131 da m\u00fcellif bizzat tashih ederdi.Matbaadan istifade imk\u00e2n\u0131 yoktu.Bunun siyas\u00ee ve mal\u00ee sebepleri vard\u0131 elbette.Fakat as\u0131l k\u00fclt\u00fcrel boyut \u00fczerinde durmak gerekir.\u00dcstad,harf ink\u0131l\u00e2b\u0131n\u0131n bir emirle bin y\u0131ll\u0131k mazi ve k\u00fclt\u00fcrle ilgisinin kesilmesine kar\u015f\u0131 yeni nesile,Kur’\u00e2n harfleriyle yaz\u0131lan eski k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc tan\u0131tmak istiyordu.Risale-i Nur, yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan otuz y\u0131l sonra,1956’da matbaada bas\u0131labildi.\u00dcstad, o kadar zor \u015fartlarda otuz sene boyunca bu i\u015fin ekol olaerak belki de tek temsilcisi oldu.Fotokopi hatta teksir makinas\u0131n\u0131n bile olmad\u0131\u011f\u0131 zamanda tek \u00e7are, bakarak el yaz\u0131s\u0131 ile n\u00fcsha \u00e7o\u011faltmak oluyordu.Bir kitaptan tek bir suret elde edebilmek i\u00e7in haftalarca aylarca yazmak gerekiyordu.K\u00e2tip say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131.\u0130\u015fte Risale-i Nur hizmeti, \u015fakirtlerin kollar\u0131n\u0131 matbaa haline getirti.Alt\u0131y\u00fczbin n\u00fcsha eser b\u00f6ylece \u00e7o\u011falt\u0131ld\u0131 ki b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma, tarihte misli g\u00f6r\u00fclmemei\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.K\u0131sa bir zaman sonra \u00dcstad’\u0131n sade fakat en \u015fiddetli bask\u0131 d\u00f6nemlerinde oldu\u011fu gibi serbestlik zaman\u0131nda da pek semereli olan te\u015fkil\u00e2t\u0131 kurulmu\u015f bulunuyordu:Yerle\u015fim merkezlerinde talebelerin irtibat merkezi olan medrese(dershane),k\u00e2tip talebeler, kitap ve mektup ta\u015f\u0131yan Nur postac\u0131lar\u0131.\u00dcstad, barla ‘da sekizbu\u00e7uk y\u0131l kald\u0131.Onun bo\u015f durmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren isl\u00e2m aleyhtarlar\u0131 rejim aleyhinde cemiyet kuruyor iddas\u0131nda bulundular.1935’de Eski\u015fehir A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi, hakk\u0131nda dava a\u00e7t\u0131.Neticede keyf\u00ee olarak , tesett\u00fcrle ilgili ayetin tefsirinden \u00f6t\u00fcr\u00fc kendisine onbir ay hapis cezas\u0131 verildi.
\n\"\"
\nHalbuki isnad edilen devlet d\u00fczenini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in te\u015fkilat kurma su\u00e7u sabit olsayd\u0131 ya idam veya m\u00fcebbed hapis cezas\u0131 verilmesi gerekirdi. Ge\u00e7imini nas\u0131l sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hep merak edilmi\u015ftir.Mahkemede \u015f\u00f6yle demi\u015fti : “Dar\u00fc’l -Hikme-ti’l-\u0130sl\u00e2miye’de ald\u0131\u011f\u0131m maa\u015ftan \u00e7o\u011funu, o zaman yazd\u0131\u011f\u0131m kitaplar\u0131n tab’\u0131na sarf ettim;az bir k\u0131sm\u0131n\u0131 hacca gitmek i\u00e7in ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.\u0130\u015fte iktisat ve kanaat bereketiyle o c\u00fcz’i para bana dokuz y\u0131l k\u00e2f\u00ee geldi.H\u00e2l\u00e2 o m\u00fcbarek paradan bir miktar var.Ge\u00e7im konusunda Emirda\u011f’da da \u015f\u00f6yle diyecektir.Ondokuz sene iki y\u00fcz banknot ile \u015fiddetli iktisat ile idare ettim. Palto ve fanila ve pabucunu satmakla mai\u015fetini temin eden…. 27 Mart 1936’da Eski\u015fehir hapishanesinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra Kastomonu’ya s\u00fcrg\u00fcn edilip polis karakolunun kar\u015f\u0131s\u0131nda bir eve yerle\u015ftirildi.(alltaki resim)<\/p>\n

Tedbirli bir tarzda, civardan hizmete gelenler vas\u0131tas\u0131yla eserlerini yay\u0131yor,Isparta ve di\u011fer yerlerle irtibat\u0131 devam ediyordu.Kastamonu’da sekiz y\u0131l kald\u0131ktan sonra, bu hizmetin durdurulamay\u0131p daha da yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce 1943’de 126 talebesiyle Denizli A\u011f\u0131r Ceza Makhemesi’ne sevkedildi.Prof Necati L\u00fcgal,Prof Y.Z.Y\u00f6r\u00fckkan ve T\u00fcrk Tarih Kurumu’nunda incelemesi neticesinde:”Bedi\u00fczzaman’\u0131n siyas\u00ee faaliyeti yoktur.Eserleri ilm\u00ee ,\u00eem\u00e2n\u00eedir.Kur’\u00e2n’\u0131n tefsiri mahiyetindedir.Onun mesle\u011finde cemiyet\u00e7ilik ve tar\u00eekat\u00e7\u0131l\u0131k yoktur.”dedi.Mahkemece 130 par\u00e7al\u0131k k\u00fclliyat\u0131n hepsine 15 Haziran 1944 g\u00fcn\u00fc beraat karar\u0131 verilip bu karar temyizce de tasdik edildi. Denizli mahkemesinde kendiside tarihi bir m\u00fcdafada bulunmu\u015ftu.M\u00fcdafas\u0131n\u0131n bir yerinde \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Evet,biz bir cemiyetiz ve \u00f6yle bir cemiyetimiz var ki;her as\u0131rda \u00fc\u00e7y\u00fczelli milyon mensuplar\u0131 var.Ve her g\u00fcn be\u015f defa namazla,o mukaddes cemiyetin prensiplerine kem\u00e2l-i h\u00fcrmetle al\u00e2kalar\u0131n\u0131 ve h\u00fcrmetlerini g\u00f6steriyorlar….\u0130\u015fte biz,bu mukaddes ve muazzam cemiyetin efr\u00e2d\u0131ndan\u0131z ve hususi vazifemiz de Kur’\u00e2n\u0131n iman\u00ee hakikatlar\u0131n\u0131 tahkiki bir suretle ehl-i imana bildirip,onlar\u0131 ve kendimizi kurtarmakt\u0131r. E\u011fer laik cumhuriyeti soruyorsan\u0131z,ben biliyorum ki laik manas\u0131,bitaraf kalmak,yani h\u00fcrriyet-i vicdan d\u00fcsturuyla dinsizlere ve sefahat\u00e7ilere ili\u015fmedi\u011fi gibi,dindarlara ve takvac\u0131lara da ili\u015fmez bir h\u00fck\u00fcmet telakki ederim.Yirmi senedir ki hayat-\u0131 siyasiye ve i\u00e7timaiyeden \u00e7ekilmi\u015fim.H\u00fck\u00fcmet-i cumhuriye ne hal kesbetti\u011fini bilmiyorum.El-iyazu billah,e\u011fer dinsizlik hesab\u0131na,iman\u0131na ve ahiretine \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 mes’ul edecek kanunlar\u0131 yapan bir deh\u015fetli \u015fekle girmi\u015f ise,bunu size bil\u00e2-perv\u00e2 ilan ve ihtar ederim ki bin can\u0131m olsa,im\u00e2na ve \u00e2hirete feda etmeye haz\u0131r\u0131m…..” Denizli hapishanesinden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra h\u00fck\u00fcmet,o’nu Emirda\u011f\u0131 nda ikamete g\u00f6nderdi.Fakat hizmeti ilerledik\u00e7e hakk\u0131ndaki kanunsuz \u015fiddet uygulamas\u0131 art\u0131yordu.Kendisi : “Denizli hapishanesindeki bir ayl\u0131k s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131,Emirda\u011f ikametinde bir g\u00fcnde \u00e7ekiyordum…” demi\u015ftir.Bir s\u00fcre sonrakaymakaml\u0131k,camiye \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 menetti.Prensip olarak,sadece hizmetle ilgili olanlarla zaruret miktar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.Halk ile temas etme f\u0131rsat\u0131n\u0131,yapt\u0131\u011f\u0131 gezintilerde bulurdu.Rastlad\u0131\u011f\u0131 insanlara k\u0131sa dersler verir,ir\u015fad ve nasihatte bulunurdu. Derken 1948 ocak ay\u0131nda,\u00fclkenin \u00e7e\u015fitli yerlerinden toplanm\u0131\u015f ellid\u00f6rt talebesiyle Afyon da tutukland\u0131.<\/p>\n

Afyon un so\u011fuk k\u0131\u015f\u0131nda yetmi\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131ndaki ihtiyar birinin yirmi ay h\u00fccre hapishanesinde tutuklu kalmas\u0131,\u00f6l\u00fcme terkedilmesi demekti.\u015eahs\u0131na verilen s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131n\u0131,b\u00fct\u00fcn cemaate duyulan hiddeti teskin vas\u0131tas\u0131 saymakla memnun olmu\u015ftu.Hapishanede onunla gizlice g\u00f6r\u00fc\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fan talebeleri falakaya yat\u0131r\u0131l\u0131yordu.Her\u015feye ra\u011fmen di\u011fer hapishaneler gibi Afyon hapishanesi de “Medresey-\u00ee Yusufiye” ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.Caniler \u0131slah-\u0131 hal ettiler.Hatta ceza s\u00fcresini tamamlayan baz\u0131 mahkumlar:”Kendimizi su\u00e7lu g\u00f6stermek suretiyle onlarla beraber kalaca\u011f\u0131z dediler.Burada hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fcne yaz\u0131p dedi ki:” Rusya da bol\u015fevizm f\u0131t\u0131nas\u0131 ve frans\u0131z ihtilali \u00f6nce hapishanede ba\u015flad\u0131.Fakat Risale-i Nur \u015fakirdleri Eski\u015fehir,Denizli,Afyon da hapishaneleri \u0131slah etti…. Mahkeme kendisini yirmi ay mahkum etme karar\u0131 ald\u0131.Yarg\u0131tay \u0131n bu karar\u0131 bozmas\u0131na ra\u011fmen kanunsuz oylamalar ile tekrar ayn\u0131 karar mahkum edildi.Mahkeme devam ederken demokrat parti iktidara gelip genel af ilan etti.Tahliye edildiler.Mahkeme ancak 11 eyl\u00fcl 1956 da beraat verdi.Tahliyeden sonra Emirda\u011f da ikamet etti.Afyon hapishanesinden sonra mektepliler ve memurlar,hissedilir derecede onun halkas\u0131na dahil oldular.Baz\u0131 \u00fcniversiteli gen\u00e7lerin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Gen\u00e7lik Rehberi adl\u0131 kitab\u0131 dava konusu olunca mahkeme i\u00e7in 1952 de \u0130stanbul a geldi.A\u015fa\u011f\u0131daki resimler Bedi\u00fczzaman hazretlerinin 1952 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’a geldi\u011finde \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n

Abdurrahman \u015eeref La\u00e7 ve Mihri Helav gibi de\u011ferli avukatlar savunmada yer ald\u0131lar.Mahkeme beraatla neticelendi.Halk,\u00f6zellikle gen\u00e7lik,kendisine b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6sterdi.Uzun bir ayr\u0131l\u0131ktan sonra istanbul a,s\u0131laya gelir gibi gelmi\u015fti.1953 te Isparta da ikamete ba\u015flad\u0131.Demokrat parti iktidar\u0131n\u0131n,ezan\u0131 asli \u015fekliyle okunmas\u0131na imkan vermesi sebebiyle tebrik edip vatan ve millet hizmetinde muvaffakiyet temennisinde bulundu.Ayr\u0131ca Risale-i Nur u serbest b\u0131rak\u0131p,Ayasofya y\u0131da cami haline irca eden bir mesaj g\u00f6nderdi.1953 te \u00fc\u00e7 ay \u0130stanbul da kal\u0131p,fethin 500. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalr\u0131na kat\u0131ld\u0131.1956 da eserleri,talebelerinden bir ka\u00e7 heyet\u00e7e yeni t\u00fcrk harfleriyle yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131. 1960 ba\u015flar\u0131nda Ankara ve Konya’ya gitmesi siyasi \u00e7evreleri tela\u015fa verince H\u00fck\u00fcmet, radyodan bildiri yay\u0131nlayarak Emirda\u011f’da ikamet etmesini istedi. \u0130\u015fte o hapishane d\u0131\u015f\u0131ndayken bile -1925 ve 1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda- b\u00f6yle mahkum muamelesi g\u00f6rd\u00fc. Fakat Osman Y\u00fcksel’in dedi\u011fi gibi o ”Mahkemelerden mahkemelere s\u00fcr\u00fcklendi. Ama mahkumken bile h\u00fckmediyordu.” 18 Mart 1960’da Emirda\u011f’dan Isparta’ya oradan da gizlice Urfa’ya gitti (21 Mart). Bakanl\u0131\u011f\u0131n a- cele Urfa’y\u0131 terketme emrine, Urfa’l\u0131 siyasilerve halk kar\u015f\u0131 koydu. Emri tebli\u011f eden Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc’ne : ”A\u011f\u0131r hastay\u0131m. D\u00f6necek takatim yok. Zaten buraya \u00f6lmeye geldim” dedi. 23 Mart sabaha kar\u015f\u0131 Kadir Gecesi vefat etti.
\n\"\"
\nTereke hakimi, saat, c\u00fcbbe ve yirmi lira tespit edip karde\u015fine verilmesini h\u00fckme ba\u011flad\u0131. 24 mart per\u015fembe g\u00fcn\u00fc Halilurrahman Derg\u00e2h\u0131 1960 gecesi Urfa’n\u0131n her taraf\u0131 askeri z\u0131rhl\u0131 birliklerce tutuldu. Saat 01.00’de demir parmakl\u0131klar kesilip varyozlarla mezar y\u0131k\u0131ld\u0131. Ceset hi\u00e7 bozulmam\u0131\u015ft\u0131. Sadece kefen biraz sararm\u0131\u015ft\u0131. Konya’dan askeri u\u00e7akla getirilen karde\u015fi Abd\u00fclmecid Nurs\u00ee, mezar\u0131n naklinde haz\u0131r bulundurulmu\u015ftu. Onun verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re ceset, askeri u\u00e7akla geceleyin Afyon askeri havaalan\u0131na nakledildi. Oradan da karayoluyla Isparta taraf\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp me\u00e7hul bir yere defnedildi. Yirminci as\u0131rda devlet y\u00f6netimini elinde bulunduranlar taraf\u0131ndan mezarda bile ona yap\u0131lan bu muamele, \u00dcst\u00e2d\u0131n dal\u00e2leti ne derece \u00e7\u0131lg\u0131na \u00e7evirdi\u011finin bir g\u00f6stergesidir. Kadir M\u0131s\u0131ro\u011flu, Sebil dergisinde, 1970’de onu anarken kapak resmi olarak onun resmini koyup alt\u0131na \u015fu c\u00fcmleyi yazm\u0131\u015ft\u0131: ”T\u00fcrkiye’de dinsizlerin plan\u0131n\u0131 alt\u00fcst eden adam.” Bu tarihi tespitin do\u011frulu\u011funun y\u00fczlerce delilinden biri de zalimlerin onun \u00f6l\u00fcs\u00fcnden bile korkarak meza- r\u0131n\u0131 bilinmeyen bir yere nakletmeleridir. Ne var ki zalim insanlar\u0131n eliyle kader-i ilah\u00ee, onun ihl\u00e2sl\u0131 bir dile\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Bir \u00e7ok talebesinin yan\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi ve yaz\u0131l\u0131 mektuplar\u0131 i\u00e7inde ne\u015fredilen bir s\u00f6z\u00fcnde \u015f\u00f6yle demi\u015fti: ” Benim kabrimi, gayet gizli bir yerde bir-iki talebemden hi\u00e7 kimse bilmemek l\u00e2z\u0131m geliyor… D\u00fcnyada beni sohbetten meneden bir hakikat, elbette vefa- t\u0131mdan sonra da, bu suretle, beni sevap cihetiyle de\u011fil, d\u00fcnya cihetiyle menetmeye mecbur e- decek.”(Bu hakikat ihlas olup, onu \u015f\u00f6hretten, insanlar\u0131n—manevi kabilden dahi olsa–\u00fccretlerin- den menetmektedir.) Vefat\u0131ndan uzun seneler \u00f6nce 1923’de yazd\u0131\u011f\u0131 ve yeni harflerle de vefat\u0131ndan be\u015fy\u0131l \u00f6nce yay\u0131nlanan S\u00f6zler kitab\u0131n\u0131n sonunda imza kabilinden koydu\u011fu ed-D\u00e2i hatimesinde 1379’da vefat tarihini ve sonra mezar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve Asya’da \u0130sl\u00e2miyet’in inki\u015faf edece\u011fini Allah’\u0131n bildirmesiyle bildirmi\u015fti.(Bu sat\u0131rlar\u0131 yazan \u00dcstad vef\u00e2t etti\u011finde, A.\u00dc. Hukuk Fak\u00fcltesi 1.s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi idin ve o g\u00fcnlerde memleketim olan Ergani’de bulunuyordum. Bedi\u00fczzaman’\u0131n vefat haberinin radyodan duyuruldu\u011fu gece, il\u00e7enin m\u00fcft\u00fcs\u00fc olan babam merhum M. Zeki Y\u0131ld\u0131r\u0131m’\u0131n etraf\u0131nda geni\u015f bir ter\u00e2vih cemaati ile \u00e7ayhanede oturuyorduk.Haber duyulunca babam beni eveg\u00f6ndererek S\u00f6zler’i getirmemi s\u00f6yledi. Getirdim. \u00dcst\u00e2d’\u0131n imzam dedi\u011fi ed-D\u00e2i k\u0131tas\u0131n\u0131 okuduk. \/ S. Y\u0131ld\u0131r\u0131m \/ .)<\/p>\n

<\/span>KISACA BAZI F\u0130K\u0130RLER\u0130<\/span><\/span><\/h3>\n

\u00dcST\u00c2D BED\u0130\u00dcZZAMAN’\u0131n ”ESK\u0130” ve ”YEN\u0130 SA\u0130D’ d\u00f6nemlerinde yazd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok eserleri var- d\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e, Arap\u00e7a ve az miktarda Fars\u00e7a yazm\u0131\u015ft\u0131r. Eserleri hacim olarak toplam alt\u0131 bin sayfa tutmaktad\u0131r. Eserlerinde nakle de\u011fil, yeni, orijinal fikirlere yer verir. Di\u011fer eserlerde bulunabilecek bilgileri onlara havale edip tekrara gerek duymaz eserlerinin \u00e7o\u011fu Kur’\u00e2n tefsiri mahiyetindedir. Konuya girerken bir veya daha \u00e7ok ayetten hareket eder.Fakat eseri, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f lafz\u00ee tefsir tarz\u0131nda de\u011fildir. Kur’an hakikatlerinin kuvvetli h\u00fcccet- lerini ortaya koymas\u0131 itibariyle farkl\u0131 ve \u00f6nemli bir tefsirdir. Kur’an’\u0131n hidayetini insanlara anlatma i\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftiren, insan\u0131n akl\u0131n\u0131, nefsini, duygular\u0131n\u0131 ikna eden bir eserdir. Asl\u0131nda insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun, lafz\u00ee tefsirlerden \u00e7ok, bu t\u00fcr eserlere ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. \u0130nsanlar, muayyen konularda Kur’an’\u0131n insanl\u0131\u011fa g\u00f6sterdi\u011fi hidayeti anlamak isterler. Tefsirlerin tamam\u0131n\u0131 okuyacak vakti olan \u00e7ok az insan vard\u0131r. Bu sebeple konulu tefsir, bu as\u0131rda yay\u0131lm\u0131\u015f ve yay\u0131lmakta olan bir tefsir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u0130\u015fte Risale-i Nur K\u00fclliyat\u0131, \u0130sl\u00e2m’\u0131n temeli ve yirminci as\u0131rda en \u00e7ok h\u00fccum edilen k\u0131sm\u0131 olan iman hakikatlar\u0131na dair, akaid esaslar\u0131na dair bilgileri, \u00f6zellikle onlardan kastedilen hidayet, maksad ve neticeler itibariyle tefsir eden konulu \u00f6rneklerindendir. Bedi\u00fczzaaman’\u0131n hayat\u0131 boyunca izledi\u011fi gayelerden biri de \u0130sl\u00e2m ehlinin e\u011fitim m\u00fcessesele- ri olan medrese, mektup vetekkeyi kendilerinden beklenen rolleri yerine getirecek tarzda besleyip m\u00fccehhez k\u0131lmak idi.Medrese programlar\u0131n\u0131n yeniden d\u00fczenlenmesini \u015fart g\u00f6r\u00fcyordu.Ona g\u00f6re tefeyy\u00fcz eksikli\u011finin sebebi, alet derslerinin as\u0131l derslerin yerine ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131, \u015ferh ve h\u00e2\u015fiyelerle fazla me\u015fgul olma ve fen bilimlerinin yoklu\u011fu idi. Mektepleri de din\u00ee dersler y\u00f6n\u00fcnden beslemek gerekiyordu.Mezunlar\u0131n\u0131n isdihdam yerlerini de d\u00fc\u015f\u00fcnmek l\u00e2z\u0131m gelirdi. \u0130\u015fte b\u00f6ylece her biri, farkl\u0131 bir tarafa \u00e7ekip g\u00f6t\u00fcren medrese, mektep ve tekke ruhunu birle\u015ftirip bunlar\u0131n herbirinden nasibini alm\u0131\u015f k\u00e2mil insan yeti\u015ftirme pe\u015finde idi. Bunu ”Medreset\u00fc’z–Zehra” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi \u00fcniversiti modelinde g\u00f6r\u00fcyordu. \u0130sl\u00e2m toplumunun \u00fc\u00e7 e\u011fitim kurumu olan medrese, mektep ve tekkenin koordinali \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istiyordu.<\/p>\n

Bunlar\u0131n birbirinden kopuk olu\u015fu, her birinden gurur ve taassubu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Halbuki onag\u00f6 re\u0130sl\u00e2m binas\u0131nda, bunlar\u0131n her birinin yeri vard\u0131. ”\u0130slamiyet hari\u00e7te temess\u00fcl etse bir menzili mektep,bir odas\u0131 medrese, bir k\u00f6\u015fesi z\u00e2viyedir. Salonu ise hepsinin topland\u0131\u011f\u0131 yerdir. Biri, di\u011ferinin noksan\u0131n\u0131 tekmil i\u00e7in bir \u015f\u00fbra meclisi olarak, n\u00fbr\u00e2n\u00ee sa\u011flam saray\u0131 ortaya koyacakt\u0131r.” \u0130dealindeki Medreset\u00fc’z–Zehra’n\u0131n, bu ilahi saray\u0131 temsil etmesini bekliyordu. \u00d6zellikle Van, Diyarbak\u0131r, Siirt, Bitlis gibi \u015fark vilayetlerinde a\u00e7\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu okullar\u0131n, Osmanl\u0131 mozayi\u011fini bir arada tutacak har\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 ve muhtemel menfi ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 sed olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Buna dair yirniden fazla ar\u015fiv belgesi vard\u0131r. ”Her m\u00fc’min i’l\u00e2-y\u0131 kelimetullah ile m\u00fckelleftir.Bu zamanda (cihad\u0131n) en m\u00fchin vesilesi maddeten terakki etmektir.” O g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131 bile \u00fcmitsizli\u011fe de\u011fil, gayrete vesile yap\u0131yordu: ”Onlar bizim uyanma- m\u0131za vesiledir. Onlardan fen alaca\u011f\u0131z. \u0130sl\u00e2m’\u0131n sulh dini oldu\u011funa inand\u0131raca\u011f\u0131z. Dinin b\u00fcrhanlar\u0131 ile ikna edip, \u0130sl\u00e2m’\u0131n m\u00fckemmelliklerini ve g\u00fczelliklerini fiillerimizle g\u00f6sterece\u011fiz.” Bedi\u00fczzaman’\u0131n yeti\u015fti\u011fi 19. as\u0131r, \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en sanc\u0131l\u0131 d\u00f6nemine rastl\u0131yordu.R\u00f6nesans sonras\u0131 Avrupa’da bilim, kiliseye ra\u011fmen geli\u015fince modern bilimin temsil- cileri dine kar\u015f\u0131 veya en az\u0131ndan dinle ilgisiz materyalist bir istikamette ilerlemi\u015f ve yeni bir ca- hiliye ordusu,g\u00fc\u00e7s\u00fcz \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131 \u00fczerine h\u00fccum etmi\u015fti.Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra Ana- dolu, \u0130ran Afganistan d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131, Bat\u0131’l\u0131larca s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmi\u015fti. Bu fela- ketlerin sebebini, baz\u0131 bilim adamlar\u0131 gibi Besi\u00fczzaman da incelemi\u015fti. O, 1909’da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 program\u0131n\u0131, daha sonra devam eden elli y\u0131ll\u0131k hayat\u0131 boyunca da incelemi\u015ftir. ”Bedi\u00fczzaman’\u0131n fihriste-i maksad\u0131 ve efk\u00e2r\u0131n\u0131n program\u0131d\u0131r” makalesindeki fikirleri \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: 1-\u0130sl\u00e2m alemini terakkiye sevk edecek uyan\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak. 2M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00fc\u00e7 temel e\u011fitim kurumu olan medrese mektep ve tekke aras\u0131nda uyum sa\u011f- lamak. 3- \u0130lm\u00ee \u00e7evrelerde h\u00fcrriyeti tesis etmek. 4- Medreselerde ihtisas \u015fubeleri kurmak. 5- Geni\u015f kitleleri ir\u015fad edecek vaiz ve hatiplerin yeti\u015ftirilmesini yeni ba\u015ftan ele almak. 6- Osmanl\u0131 toplumunu geli\u015ftirmek i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck \u00fc\u00e7 d\u00fc\u015fman olan cehalet, zar\u00fbret (yani fakirlik,) ve ihtil\u00e2f\u0131 yenmek.Bu \u00fc\u00e7 d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 ma’rifet (bilim ve e\u011fitim), sanat (end\u00fcstri) ittifak silah\u0131yla cihad etmek. 7-Hil\u00e2fet makam\u0131n\u0131n \u0131sl\u00e2h edilmesi. 8-Osmanl\u0131 devletinin da\u011f\u0131l\u0131p beylikler haline d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in \u0130ttihad-\u0131 Muhammed\u00ee fikrinin geli\u015ftirilmesi. 9- Milli birli\u011fi sa\u011flayarak, K\u00fcrtlerin ihtil\u00e2f\u0131 sebebiyle zayi olan b\u00fcy\u00fck kuvvetlerinden istifade etmek.<\/p>\n

<\/span>R\u0130SALE-\u0130 NUR’un \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130<\/span><\/span><\/h3>\n

Mehmet Akif’in: ”Do\u011frudan do\u011fruya Kur’an’dan alarak \u0130lh\u00e2m\u0131 Asr\u0131n idrakine anlatmal\u0131y\u0131z \u0130sl\u00e2m’\u0131.” \u015feklinde g\u00fczelce ifade etti\u011fi \u00f6zlemi, Bedi\u00fczzaman, Risale-i Nur’la k\u0131smen ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Had\u00ees-i \u015eeriflerin de Kur’an’\u0131n tefsiri oldu\u011funu ve ondan ayr\u0131 say\u0131lmamas\u0131 ger\u00e7e\u011fini unutmaks\u0131z\u0131n Bedi\u00fczaman, \u0130sl\u00e2m’\u0131n esas meseleleri ile me\u015fguld\u00fcr. \u0130srailiyat, menk\u0131beler, \u00e2detler y\u00f6n\u00fc ile fazla me\u015fgul olmaz. Risale-i Nur, iman hakikatlerini, akla yakla\u015ft\u0131rarak akl\u00ee delillerle izah ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

Akla hi- tab ederken kalbi, duygular\u0131 ve nafsi ihmal etmez. Bundan dolay\u0131 okuyanlar\u0131n nefislerini tezkiye edip ahl\u00e2klar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmesi,M\u00fcellif’in, r\u0131z\u00e2-y\u0131 ilahiden ba\u015fka bir tesir alt\u0131nda kalmamas\u0131ndan ileri gelir. Risale-i Nur’da Bedi\u00fczzaman,mevzuya girerken ona esas te\u015fkil eden, hareket noktas\u0131 olan ayeti veya ayetleri yazar.Bazen misallerin de yard\u0131m\u0131yla ayetin hedefi olan hidayetin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131r ve yaz\u0131lan\u0131n, ilgili ayetin y\u00fczlerce, binlerce inceliklerinden biri oldu\u011funu s\u00f6yler.Bu arada son as\u0131rlarda ortaya \u00e7\u0131kan dal\u00e2letlerin, bat\u0131l felsef\u00ee ve ideolojik fikirlerin k\u00f6t\u00fc etkileri izale edilir, adlar\u0131 verilmeksizin, o ak\u0131mlar, kuvvetli akl\u00ee delillerle \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.( \u0130. K. Salihi, s, 125—129. Onun ”Ehl-i K\u00fcf\u00fcr”,”Ehli Dal\u00e2let”, ”Ehl-i Sefahet” genel isimleriyle kastetti\u011fi b\u00e2t\u0131l cerayanlar\u0131, onlar\u0131 tan\u0131yanlar bilir.) Bazen konu, su\u00e2l-cevap \u00fcsl\u00fbbuyla verilir.Risale-i nur’un kendine has \u00fcsl\u00fbbu, me\u015f- gul olanlar taraf\u0131ndan hemen farkedilir. Etkisinin sebebi de sorulan\u0131n, m\u00fcellifin nefsinin veya dal\u00e2let temsilcilerinin sordu\u011fu sorulara, dolas\u0131yla umum\u00ee derde terc\u00fcman olmas\u0131ndan ileri gelir..<\/p>\n

\r\n
\r\n\r\n
<\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n