{"id":31799,"date":"2025-02-17T22:05:55","date_gmt":"2025-02-17T19:05:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bilgiajansi.net\/?p=31799"},"modified":"2025-02-17T22:05:55","modified_gmt":"2025-02-17T19:05:55","slug":"alevilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/alevilik\/","title":{"rendered":"Alevilik"},"content":{"rendered":"

“Alevi” kelimesinin arap\u00e7a anlam\u0131 “Aliye mensup, Aliye ait<\/strong>” demektir. Yani, “Hazreti Ali’nin yan\u0131nda olan, ona ba\u011fl\u0131 olan ki\u015fi”.<\/p>\n

Bu dar anlamlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, kelimeye y\u00fcklenen tarihi ve dini as\u0131l anlam ise \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: “Alevi, Hazreti Ali’yi en \u00fcst\u00fcn insan g\u00f6ren, onu, Hz. Peygamber’in vefat\u0131ndan sonra imaml\u0131\u011fa gelmesi gereken ve bu tercihi Allah’\u0131n ve Hz. Peygamberin yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan ki\u015fidir.” B\u00f6ylece Alevi ile \u015eii, ilk bak\u0131\u015fta ayn\u0131 anlama gelmektedir. Fakat daha sonra, \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlere, milletlere ve \u00fclkelere g\u00f6re bu anlam \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermeye, yeni yorumlar ve eylemler i\u00e7ermeye ba\u015flam\u0131\u015f, birbirinden kesin \u015fekilde ayr\u0131l\u0131r hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015e\u00f6yle ki,<\/strong> “Hazreti Ali’yi i\u00e7tenlikle ve ba\u011fl\u0131l\u0131kla sevenler, bu sevgiyi herhangi bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck, \u00e7\u0131kar ve siyasi eylem haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyenler”, ona, “Peygamberin en yak\u0131n\u0131 olmas\u0131, y\u00fcce ki\u015fili\u011fi nedeniyle kalbi yak\u0131nl\u0131k duyanlar” ile, “bu sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kurumla\u015ft\u0131r\u0131p onun ve soyunun ad\u0131na \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan ayr\u0131 bir f\u0131rkac\u0131l\u0131k cereyan\u0131n\u0131 ba\u015flatanlara…”<\/p>\n

Demek oluyor ki, gerek kendisinin, gerek o\u011fullar\u0131n\u0131n, haks\u0131zl\u0131k ve zulme u\u011frad\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131yla hareket edenlerin olu\u015fturdu\u011fu gruplardan birincisi, hi\u00e7bir siyasi ve sosyal eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeden, sadece Hazreti Ali ve Ehl-i Beyt sevgisine dayal\u0131, fakat temelde Kur\u2019an ve s\u00fcnnet \u00e7izgisine uygun hareket etmi\u015ftir ve bu inan\u0131\u015f, bug\u00fcn de, S\u00fcnni veya \u015eii t\u00fcm \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ayn\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131kla s\u00fcrmektedir. Fakat bu sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 siyasi ve sosyal eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenler ise, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemlerinin sertlik derecesine g\u00f6re bir tak\u0131m guruplara ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu guruplar\u0131n, \u015fiddet derecesine g\u00f6re birinci s\u0131ras\u0131nda Hazreti Ali\u2019yi tanr\u0131la\u015ft\u0131racak kadar ileri giden f\u0131rkalar, hemen alt\u0131nda Zeydiyye, \u0130smailiye, \u0130mamiye, Nusayriye gibi \u015eii z\u00fcmreler, en sonunda da, \u015fu anda T\u00fcrkiye Alevili\u011fi olarak isimlendirilen z\u00fcmreler vard\u0131r. Ayr\u0131ca bu Alevilik g\u00f6r\u00fc\u015fleri de, bulunduklar\u0131 \u00fclkeye g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar arz ederler.<\/p>\n

Bu konuyu tarihi olaylar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyebiliriz: \u0130ran\u2019da ki ile Orta Asya\u2019dan gelip Anadoluyu vatan yapan T\u00fcrk topluluklar\u0131 aras\u0131ndaki Hazreti Ali sevgisi kesin \u00e7izgilerle ayr\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkler, Hazreti Ali\u2019yi, hi\u00e7bir siyasi, sosyal, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel direni\u015fesebep etmeden kalben sevmi\u015fler, ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, \u0130slamiyeti temelden zedelemeyecek bir uyumla as\u0131rlard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. \u0130ran M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ise olay\u0131 soyut bir sevgi anlam\u0131nda almam\u0131\u015flar, onu, bir f\u0131rka, mezhep, ikilik \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015fler, Hazreti Ali sevgisini, Arap Emevi hakimiyetine kar\u015f\u0131 siyasi bir direni\u015fe \u00e7evirmi\u015flerdir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu anlay\u0131\u015f fark\u0131 nedeniyle, en yo\u011funu Safaviler d\u00f6neminde olmak \u00fczere, T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na ve devletine y\u00f6nelik \u015eia propagandalar\u0131 iltifat g\u00f6rmemi\u015f, b\u00f6ylece bug\u00fcn \u015fahidi oldu\u011fumuz Alevi \u015eii farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011fmu\u015ftur. Osmanl\u0131 \u0130ran siyasi ve askeri \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131nda h\u00fck\u00fcmdarlardan \u0130ranl\u0131 olan\u0131 koyu bir \u015eii zihniyetiyle davran\u0131rken, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131, en az onunki kadar kuvvetle duydu\u011fu Ehl-i Beyt ve Hazreti Ali sevgisine ra\u011fmen, arkas\u0131ndaki siyasi eylemi bildi\u011fi i\u00e7in kar\u015f\u0131s\u0131ndakine \u201cdinda\u015f\u201d de\u011fil, d\u00fc\u015fman bir devlet gibi davranarak gerekeni yapm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n daha sonraki y\u0131llarda da Anadolu\u2019da kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli isyan hareketlerinde ba\u015f\u0131 \u00e7ekenlere verdi\u011fi ad Alevi veya \u015eii de\u011fil,\u00a0K\u0131z\u0131lba\u015f<\/strong>\u00a0ad\u0131 verilmi\u015ftir. T\u00fcrk devleti, Hz. Ali ve Ehli Beyt sevgisini kalben hisseden ve bunu ya\u015fayan ki\u015fi ve kitlelere hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015fman g\u00f6z\u00fcyle bakmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Devletin bu tarz ba\u015fkald\u0131rma hareketlerini \u201cK\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131k\u201dla itham etmesinin bir di\u011fer nedeni de, \u015eia\u2019n\u0131n Anadolu\u2019ya d\u00f6n\u00fck \u00e7abalar\u0131na ve bu i\u015fte kullan\u0131lan guruplara halk\u0131n K\u0131z\u0131lba\u015f demesidir. B\u00f6ylece devlet, T\u00fcrk Alevileri ile \u0130ran \u015eias\u0131 ve onun Anadolu\u2019ya d\u00f6n\u00fck niyeti olan K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131\u011f\u0131 kesinlikle ay\u0131rm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, T\u00fcrkiye\u2019deki hakim dini \u00e7evrelere s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 baz\u0131 din adamlar\u0131nda, hatta \u015eeyh\u00fclislam fetvalar\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015f, fakat kapsam\u0131 S\u00fcnni hassasiyetler nedeniyle biraz geni\u015f tutularak bazen Anadolu Alevileri i\u00e7in de ge\u00e7erli olmu\u015ftur.<\/p>\n

Kesinlikle bilinmesi gereken, \u015eiilik ve Alevili\u011fin birbirinden farkl\u0131 inan\u0131\u015flar oldu\u011fudur. Hz Ali sevgisinden kaynaklanan, fakat daha sonra bu sevgiyi g\u00f6sterme \u00fcsluplar\u0131 kesin farkl\u0131l\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015fen bu iki kurum, \u015eiili\u011fin \u0130ranl\u0131l\u0131\u011f\u0131, Alevili\u011fin ise T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc (Anadolu\u2019da) i\u015faret etmesi bak\u0131mlar\u0131ndan da birbirinden ayr\u0131l\u0131rlar. Anadolu Alevili\u011finin temelinde T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n hayata ve Tanr\u0131\u2019ya bak\u0131\u015f\u0131 ile manevi d\u00fcnyas\u0131, \u015eiili\u011fin arkas\u0131nda ise \u0130ran milletinin devlet gelene\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n

Nitekim, bir \u015eia Ayetullah\u0131 (m\u00fc\u00e7tehid) olan Humeyninin \u0130ran\u2019da ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 radikal \u0130slamc\u0131 hareket T\u00fcrk Alevileri \u00fczerinde hi\u00e7bir tesir uyand\u0131rmam\u0131\u015f, ilgi g\u00f6stermemi\u015ftir. Gariptir, bu \u015eii Devlet hareketi T\u00fcrk Alevileri yerine, tam tersine baz\u0131 S\u00fcnni \u00e7evrelerde heyecan uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/div>\n
\r\n
\r\n\r\n
<\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n