Uygarl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcreci su kullan\u0131m tekniklerinin geli\u015fimine paraleldir. \u0130lk tar\u0131m toplumlar\u0131 ekinlerin ya\u011fmur suyu ve nehirlerle kolayca sulanabilece\u011fi alanlarda kuruldular. Basit sulama kanallar\u0131 insanlara daha fazla besin elde etme olana\u011f\u0131 verdi.\u00a0 Atina, Pompei, Yunan-Roma kasabalar\u0131 zamanla etkili sulama sistemleriyle donat\u0131ld\u0131lar. Kasabalar geni\u015fleyip \u015fehirle\u015fme s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca barajlar\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 ve yeralt\u0131 suyundan yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan m\u00fchendislik teknikleri geli\u015ftirildi. End\u00fcstri Devrimi s\u0131ras\u0131nda, ayr\u0131ca 19. ve 20. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015flanan n\u00fcfus patlamas\u0131nda su gereksinimi artt\u0131. Su ta\u015fk\u0131nlar\u0131n\u0131 denetlemek ve hidroelektrik enerjiyi yaratabilmek ad\u0131na insanlar su kaynaklar\u0131n\u0131 son s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Kanalizasyon sistemlerinin geli\u015ftirilmesiyle birlikte sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler bir zamanlar insan kay\u0131plar\u0131na yol a\u00e7an, suyla ta\u015f\u0131nan kolera ve tifo gibi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131 engelleyebildiler. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnyan\u0131n % 20\u2019si yeterli su hizmeti alamamakta.\u00a0 1 milyardan fazla insan i\u00e7ecek temiz su bulam\u0131yor; 2.5 milyar insan su kaynakl\u0131 hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korunma olana\u011f\u0131ndan yararlanam\u0131yor. Bunun sonucu olarak asl\u0131nda \u00f6nlenebilecek olan bu hastal\u0131klardan dolay\u0131 her g\u00fcn 10 000 ila 20 000 \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcyor. 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131nda bile Latin Amerika, Afrika ve Asya\u2019da kolera salg\u0131nlar\u0131 yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Banglade\u015f\u2019de ve Hindistan\u2019daysa insanlar arsenik kar\u0131\u015fm\u0131\u015f suyu i\u00e7iyorlar. \u201cSu politikalar\u0131\u201d insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermenin yan\u0131 s\u0131ra milyonlarca insan\u0131n baraj g\u00f6lleri kurulmas\u0131 ad\u0131na apar topar evlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na da neden oluyor. Bal\u0131k \u00e7e\u015fitlerinin % 20\u2019si su d\u00fcnya \u2019 n\u0131n yiten hazinesi d\u00fcnya\u2019 n\u0131n yiten hazinesinin soyu t\u00fckenmi\u015f ya da tehlike alt\u0131nda; \u00e7\u00fcnk\u00fc barajlar bal\u0131klar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 akarsular\u0131n dengesini bozmu\u015f durumda. Sulama, toprak kalitesini ve \u00fcretkenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Uluslararas\u0131 boyutta da su devletler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k , hatta sava\u015f nedeni olabiliyor. B\u00fct\u00fcn bu nedenlerden dolay\u0131 su kaynaklar\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131ndaki fikirler dinamik de\u011fi\u015fimler g\u00f6steriyor. Yeni bin y\u0131lda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar suyun insan ve \u00e7evre yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finde hemfikirler. Bu ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek ve artan n\u00fcfusun taleplerine cevap verebilmek i\u00e7in, yeni tesisler in\u015fa etmektense mevcut kaynaklar\u0131 daha ak\u0131ll\u0131ca kullanabilecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler ar\u0131yorlar. Suyun kullan\u0131m \u00f6nceliklerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve suya alternatif kaynaklar bulunmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
Barajlar\u0131n Verdi\u011fi Zararlar insanlar son 100 y\u0131l i\u00e7inde suyu bir yerden di\u011ferine, bir mevsimden ba\u015fka bir mevsime ta\u015f\u0131makta ba\u015far\u0131l\u0131 oldular. Kulland\u0131klar\u0131 yollarsa barajlar, kanallar ve rezevlerdi. Ama bu sistemler art\u0131k \u00e7atlak veriyor. \u00c7o\u011fu \u00fclke i\u00e7in barajlar ve su reservleri ekonomik ulusal g\u00fcvenlik ve tar\u0131msal \u00fcretimin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015fl\u0131- yor. Bundan dolay\u0131 1970 ve 80\u2019lere kadar pek az insan bu dev projelerin \u00e7evreye olan zarar\u0131ndan bahsediyordu. Ama bug\u00fcn \u00f6dedi\u011fimiz bedel a\u00e7\u0131k. Barajlar; akarsular\u0131n, g\u00f6llerin ve denizlerin ekosistemine zarar verdi. Bunun en \u00fcnl\u00fc \u00f6rne\u011fi de pamuk tarlalar\u0131n\u0131 sulamak ad\u0131na Amu Derya ve S\u0131r Derya nehirlerinin yata\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi sonucu kuruyan Aral Denizi\u2019dir. Yine de, \u00e7evre bilincinin geli\u015fmesiyle insanlar\u0131n \u00e7evreyi korumaya y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar\u0131 artt\u0131. ABD, Cali\u015fornia\u2019daki Yosemite Milli Park\u0131\u2019n\u0131n ve Arizona\u2019daki B\u00fcy\u00fck Kanyon\u2019un \u00e7evresindeki barajlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in g\u00f6steriler yap\u0131ld\u0131. 1970\u2019lerde Sovyetler \u2019 in Sibirya akarsular\u0131n\u0131 kutuplardan \u00e7ekme iste\u011finin uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck tepki sonucunda proje iptal edildi. Otoriteye kar\u015f\u0131 gelmenin ender ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve tehlikeli oldu\u011fu \u00c7in\u2019de bile 3 Gorges (ge\u00e7it) Projesi al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bi\u00e7imde protesto edildi. Eskiden suyla ilgili projelere milyarlarca dolar destek veren kredi kurulu\u015flar\u0131, D\u00fcnya Bankas\u0131 ve di\u011fer bankalar bu desteklerini azaltmaya ba\u015flad\u0131lar. Hatta denebilir ki suyla ilgili herhangi bir projeye katk\u0131da bulunmay\u0131, ge\u00e7mi\u015fte u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlardan dolay\u0131 do\u011fru bulmuyorlar. Baz\u0131 \u00fclkeler \u00e7evreye en \u00e7ok zarar veren barajlar\u0131n\u0131 kapat\u0131yorlar. 1998\u2019de ve 1999\u2019da kapat\u0131lan, Loire nehri \u00fcst\u00fcndeki Maison-Rouges ve Saint-Etionne du Vigan barajlar\u0131 bunlardan.<\/p>\n
Fransa bu \u015fekilde b\u00f6lgede bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeniden canland\u0131rm\u0131\u015f oldu. 1999\u2019da 1837 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilen Maine\u2019deki Kennebec Nehri \u00fczerindeki Edward Baraj\u0131 baz\u0131 bal\u0131k t\u00fcrlerinin devam\u0131 i\u00e7in yeniden d\u00fczenlendi. ABD\u2019de 500 eski baraj kullan\u0131m d\u0131\u015fl\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u015fansl\u0131 ve beklenmedik bir \u015fekilde, d\u00fcnyan\u0131n suya olan talebinde bir art\u0131\u015f olsa da, bu hesapland\u0131\u011f\u0131 kadar h\u0131zl\u0131 de\u011fil. N\u00fcfusun, end\u00fcstri \u00fcr\u00fcnlerinin, ekonomik etkinli\u011fin artmas\u0131na ra\u011fmen rezervlerden su al\u0131m\u0131 yava\u015flad\u0131. Talep Azal\u0131yor ama Ne Kadar S\u00fcre i\u00e7in Talep azl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen iki etken var. \u0130nsanlar\u0131n suyu nas\u0131l daha etkili kullanabileceklerini \u00f6\u011frenmeleri ve su kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6nceliklerin yeniden de\u011ferlendirilmesi. 1965\u2019de Japonya 1 milyon dolarl\u0131k ticari mal \u00fcretmek i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 50 milyon litre su kullan\u0131yordu, 1989\u2019da bu rakam 3.5 milyon galona d\u00fc\u015ft\u00fc. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan bu yana nehirler, yer alt\u0131 sular\u0131 ve di\u011fer kaynaklardan sa\u011flanan su miktar\u0131 k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte tam 9 kat artt\u0131.<\/p>\n
Buna ra\u011fmen ki\u015fi ba\u015fl\u0131na d\u00fc\u015flen su miktar\u0131 bu s\u00fcre i\u00e7inde yaln\u0131zca iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131 ve son d\u00f6nemde daha da azald\u0131. Baz\u0131 yetkililer, bu olumlu y\u00f6ndeki geli\u015fmelere ve su t\u00fcketimi konusundaki bilincin art\u0131\u015fl\u0131na ra\u011fmen, insan n\u00fcfusundaki h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015ftan kaynakl\u0131 su t\u00fcketimindeki ivmenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemeyece\u011finden endi\u015fe duyuyorlar. 2025 y\u0131l\u0131nda ki\u015fi ba\u015fl\u0131na d\u00fc\u015flen y\u0131ll\u0131k su miktar\u0131na ili\u015fkin tahminler, yery\u00fcz\u00fcndeki 7,2 milyarl\u0131k insan n\u00fcfusunun en az % 40\u2019\u0131n\u0131n, tar\u0131m, end\u00fcstri veya sa\u011fl\u0131k alanlar\u0131nda yaln\u0131zca do\u011fal su kaynaklar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olmalar\u0131 durumunda b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayabileceklerini g\u00f6steriyor. Amerika ve \u00c7in gibi su kayna\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengin \u00fclkelerin belirli b\u00f6lgelerinin de bu s\u0131k\u0131nt\u0131dan paylar\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. \u0130nsanlar\u0131n suya ula\u015f\u0131mlar\u0131, do\u011fal kaynaklar\u0131n t\u00fcketilmesinin d\u0131\u015fl\u0131nda politik, ekonomik nedenlerden, de\u011fi\u015fen iklim ko\u015fullar\u0131ndan ve sahip olunan teknolojinin niteli\u011finden de kaynaklan\u0131yor. 2025 Y\u0131l\u0131nda Su B\u00fct\u00e7esi Su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilecek baz\u0131 b\u00f6lgeler.\u00a0 Ki\u015fi ba\u015f\u0131na 2000 tondan fazla su d\u00fc\u015fl\u00fcyor.<\/p>\n
D\u00fcnya n\u00fcfusunun % 59.3\u2019\u00fc bu kategoride sorunlar yaln\u0131zca belirli b\u00f6lgeler ve mevsimlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 Ki\u015fi ba\u015fl\u0131na 1170- 2000 ton aras\u0131nda su d\u00fc\u015fl\u00fcyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun % 32.6 \u2019 s\u0131n\u0131 i\u00e7eren kategoride tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretiminde s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015flan\u0131yor.\u00a0 Ki\u015fi ba\u015fl\u0131na 585 \u2013 1170 ton aras\u0131nda su d\u00fc\u015fl\u00fcyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun %5.3\u2019\u00fc kal\u0131c\u0131 tar\u0131msal ve sinai \u00fcr\u00fcn s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor. Ki\u015fi ba\u015fl\u0131na 585 tondan az su d\u00fc\u015fl\u00fcyor. D\u00fcnya n\u00fcfusunun %2.8 i tar\u0131m, sanayi ve sa\u011fl\u0131k i\u00e7in ciddi potansiyel tehdit alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor. D\u00fcnya n\u00fcfusu artmaya devam ettik- \u00e7e benzer yap\u0131lar\u0131 in\u015fa etmek gerekecek. Ama bu projeler halka ve \u00e7evreye ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fundan daha \u015fazla sayg\u0131 g\u00f6stermek zorunda.<\/p>\n
En h\u0131zl\u0131 ve ucuz yol, suyun etkili kullan\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak. Su asla istenen b\u00f6lgeye kay\u0131ps\u0131z gidemiyor; \u00e7atlak borulardan, k\u00f6t\u00fc tesisattan, eksik donan\u0131ml\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesinden kayboluyor. Mexico City\u2019nin da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesinin bir y\u0131lda yitirdi\u011fi su, Roma\u2019n\u0131n bir y\u0131ll\u0131k su gereksinimini kar\u015f\u0131layabilecek miktarda. En modern sistemlerde bile % 10- 20 aras\u0131 su kayb\u0131 yayg\u0131n. Su t\u00fcketicilere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onlar tara\u015f\u0131ndan da yanl\u0131\u015f kullan\u0131l\u0131yor. \u0130nan\u0131lmaz derecede su harcayan tuvalet rezervleri buna bir \u00f6rnek. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde bile bu sarfiyat\u0131 \u00f6nleyen teknikler \u00f6nemli yer tutuyor. Suyun az oldu\u011fu Mexico City\u2019de 350 000 eski tuvalet yenisiyle de\u011fi\u015ftirildi ve 250 000 ki\u015finin daha su masraf\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f oldu. Suyun end\u00fcstriyel kullan\u0131m\u0131ysa iki etkene ba\u011fl\u0131: insanlarca talep edilen mallar\u0131n niteli\u011fi ve bu mallar\u0131 \u00fcretmede se\u00e7ilecek y\u00f6ntemler. \u00d6rne\u011fin 2. D\u00fcnya Sava\u015fl\u0131\u2019ndan \u00f6nce 1 ton \u00e7elik \u00fcretebilmek i\u00e7in 100 ton suya gerek duyulurken bug\u00fcn 6 tondan az su yeterli olabiliyor. \u00d6te yandan 1 ton al\u00fcminyum yaln\u0131zca yar\u0131m ton suyla i\u015fleniyor. Otomobil sanayisinde oldu\u011fu gibi \u00e7eli\u011fin al\u00fcminyumla yer de\u011fi\u015ftirmesi \u00f6nemli bir tasarruf sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
Ku\u015fkusuz suyun en fazla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alan tar\u0131msal \u00fcretim. Su \u00e7iftliklere da\u011f\u0131t\u0131m s\u00fcrecinden ba\u015flayarak kay\u0131p vermeye ba\u015fl\u0131yor. Bu da bizi daha etkili sulama y\u00f6ntemleri aramaya itiyor. Yeni su kaynaklar\u0131 aramak yerine suyun \u015farkl\u0131 \u015fekillerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek de ilgi \u00e7ekici bir yakla\u015f\u0131m. Tuvaletlerde ya da bah\u00e7e sulamada neden i\u00e7me suyu kalitesinde su kullan\u0131ls\u0131n ki? Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler bu \u015fekilde bo\u015fluna t\u00fcketilen sular\u0131 ar\u0131tmak i\u00e7in milyarlarca dolar harc\u0131yor. Az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerse bu sular\u0131 hi\u00e7 bir i\u015fleme tabi tutmadan akarsulara ve denizlere ak\u0131t\u0131yor, b\u00f6ylece bir de insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit alt\u0131nda b\u0131rak\u0131yorlar. \u015earkl\u0131 d\u00fczeylerde ar\u0131t\u0131labilecek olan at\u0131k sular bah\u00e7e sulama, end\u00fcstriyel \u00fcretim s\u00fcrecine kat\u0131lma, baz\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin sulanmas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli i\u015flerde de\u011ferlendirilebilir. \u0130srail\u2019in \u015fehirsel at\u0131k sular\u0131n\u0131n % 70\u2019i ar\u0131t\u0131l\u0131p bah\u00e7elerin sulanmas\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bu alternatif\u00a0 su kar\u015f\u0131lama teknikleri kolay kabul g\u00f6rmeyecek. Ekonomik ve siyasi odaklar su ziyan\u0131n\u0131 bir \u015fekilde zarars\u0131z g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve geleneksel y\u00f6ntemler i\u00e7in halka cazip fiyatlar \u00f6neriyorlar. \u00c7\u00f6z\u00fcm yollunu g\u00f6lgeleyen ba\u015fka bir etken de eski su planlamac\u0131lar\u0131n\u0131n uzla\u015fmaz tutumlar\u0131. Su sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi \u00a0, bak\u0131\u015f \u00a0a\u00e7\u0131s\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fliklikler yapmakla m\u00fcmk\u00fcn olabilecek. Do\u011fru olansa gelece\u011fi bulan\u0131k projeleri b\u0131rak\u0131p, bug\u00fcnk\u00fc ve gelecekteki gereksinimlerimize ger\u00e7ek\u00e7i noktalardan bakabilmek ve bu yolla yazg\u0131s\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131nkiyle her zaman bir olan \u00e7evreye, gerekli duyarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterebilmek.<\/p>\n