Fetret Devri\u2019nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun tarihi geli\u015fimine tesiri nedir? Fetret Devri\u2019nden \u00f6nce Osmanl\u0131 beyli\u011fi kurulu\u015f s\u00fcrecini tamamlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak Ankara Sava\u015f\u0131 ma\u011flubiyeti ve ard\u0131ndan 11 y\u0131l s\u00fcren m\u00fccadeleler, dev\u00adletin geli\u015fimini engelledi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m zaman\u0131nda Anadolu\u2019nun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 fethedilmi\u015fti. Bu topraklar\u0131n \u00e7o\u011fu elden \u00e7\u0131kt\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f beylikler tekrar kuruldu. Ayr\u0131ca bu sava\u015ftan sonra Rumeli\u2019de de, ba\u015fta Selanik olmak \u00fczere bir k\u0131s\u0131m Osmanl\u0131 topraklar\u0131 kaybedildi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019\u0131n fethetti\u011fi yerlerin tamam\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan tekrar ele ge\u00e7irilmesi, Yavuz Sultan Selim zaman\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. \u0130stanbul b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle bu d\u00f6nemde Osmanl\u0131lar\u2019\u0131n eline ge\u00e7ecekken, ancak 50 y\u0131l sonra al\u0131nabildi. B\u00fct\u00fcn bunlar olumsuz sonu\u00e7lar olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Fakat Y\u0131ld\u0131r\u0131m zaman\u0131ndaki geni\u015f fetih ha\u00adreketleri incelendi\u011finde, bu durumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmak\u00adtad\u0131r. Osmanl\u0131 Beyli\u011fi\u2019nin ilk d\u00f6nemlerinde fetihler tedrici olarak ve zamana yay\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Ayr\u0131ca \u00e7ok uygun \u015fartlar olu\u015fmad\u0131k\u00e7a ve mecbur kal\u0131nmad\u0131k\u00e7a Anadolu\u2019daki di\u011fer T\u00fcrk beyliklerinin topraklar\u0131na m\u00fcdahale de edilmemi\u015fti. Y\u0131ld\u0131r\u0131m zaman\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman beyliklere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fc\u00adt\u00fclen m\u00fccadele, Osmanl\u0131lar\u2019\u0131n \u201cGazi\u201d kimli\u011finin di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00fczerindeki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeledi. Ayr\u0131ca Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Do\u011fu Anadolu\u2019daki geni\u015flemesi Meml\u00fckler ile aralar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebep oldu\u011fu gibi, Timur\u2019un da Anadolu \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmesine davetiye \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu bu yenilgiden \u00f6nemli dersler \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130yice kuvvet\u00adlenene kadar geni\u015f \u00e7apl\u0131 fetih hareketlerine bir daha giri\u015filmedi. \u00d6zellikle Do\u011fu Anadolu\u2019dan uzak duruldu. Ayr\u0131ca tahta aday hanedan \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131n\u0131n ne t\u00fcr kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara sebebiyet verdi\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu y\u00fczden \u201ckarde\u015f katli\u201d bir s\u00fcre sonra kanunla\u015ft\u0131. Yine Fetret Devri\u2019nde tahta \u00e7\u0131kacak ki\u015finin tayininde Rumeli\u2019deki u\u00e7 beylerinin oynad\u0131\u011f\u0131 rol, padi\u015fahlar\u0131n bu gruplar\u0131n n\u00fcfuzunu zamanla azaltarak merkez\u00ee idareyi g\u00fc\u00e7lendirmelerine sebep oldu. Bu y\u00fczden de T\u00fcrk aristokratlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzu azald\u0131, onlar\u0131n yerine dev\u015firmeler devlet idaresinde \u00f6nemli roller \u00fcstlendi.<\/span><\/p>\n Timur\u2019un geli\u015fi a\u015firet geleneklerini tekrar canland\u0131rd\u0131. Bundan dolay\u0131 Ankara Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Osmanl\u0131lar, Kay\u0131 boyundan olduklar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurgulad\u0131lar ve T\u00fcrkl\u00fcklerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131lar. Timurlulardan daha \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in O\u011fuz \u015feceresinde \u00f6nemli bir yere sahip olan Kay\u0131 boyuna mensubiyetlerini her vesileyle belirttiler. O d\u00f6nemde yaz\u0131lm\u0131\u015f tarih kitaplar\u0131nda bu husus vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi, silah ve paralar\u0131n \u00fczerine de Kay\u0131 boyunun damgas\u0131 vuruldu.<\/span><\/p>\n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun ilk y\u0131llar\u0131nda Timur\u2019dan yenilen bu darbe im\u00adparatorlu\u011fun daha sonraki tarihi geli\u015fimini derinden etkiledi. Timur\u2019un Anadolu seferi Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan daima endi\u015fe ile hat\u0131rland\u0131. \u00c7elebi Mehmed ve II. Murad devirlerinde Osmanl\u0131lar, Timur\u2019un o\u011flu \u015eahruh\u2019un tepkisini \u00e7ekmemek i\u00e7in ona itaat ettiklerini belirtip, hediyeler g\u00f6nderdiler. Ankara Sava\u015f\u0131\u2019nda u\u011fran\u0131lan ma\u011flubiyetin izleri, ancak \u0130stanbul\u2019un fethiyle kapat\u0131labildi.<\/span><\/p>\n Ankara Sava\u015f\u0131 a\u011f\u0131r bir darbe olmas\u0131na ra\u011fmen Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu y\u0131kamam\u0131\u015ft\u0131. Paul Wittek y\u0131k\u0131lan \u015feyin \u201cimparatorluk h\u00fclyas\u0131 de\u011fil, idealinin\u201d oldu\u011funu belirtir. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun ana siyas\u00ee organizasyonunu sa\u011f\u00adlad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge Rumeli\u2019ydi. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Rumeli\u2019de \u00f6ylesine sa\u011flam bir yap\u0131 kurmu\u015ftu ki, Fetret Devri\u2019nde Anadolu topraklar\u0131 \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede elinden \u00e7\u0131karken, buras\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc elinde kald\u0131 ve buras\u0131 sayesinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebildi. Timur istilas\u0131ndan sonra Osmanl\u0131lar Rumeli\u2019yi ger\u00e7ek yurtlar\u0131 saymaya ba\u015flad\u0131lar. Edirne de bu geli\u015fmeler i\u00e7erisinde ba\u015fkent oldu. Tarih kitaplar\u0131 1360\u2019lardaki fethinden sonra Edirne\u2019yi ba\u015fkent olarak g\u00f6steriyorlarsa da bu yanl\u0131\u015ft\u0131r. Halil \u0130nalc\u0131k, Ankara Sava\u015f\u0131\u2019na kadar ba\u015fkentin Bursa oldu\u011funu, gaz\u00e2 faaliyetlerinden dolay\u0131 Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131n devaml\u0131 olarak Edirne\u2019de bulunmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/span><\/p>\n