\u0131p dilinde steroid grubuna mensup ila\u00e7 ya da hormonlar \u015feklinde nitelendirilen ancak halk i\u00e7inde daha \u00e7ok\u00a0kortizon\u00a0olarak bilinen bu madde, esas\u0131nda b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezlerinin kabuk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden t\u00fcm v\u00fccuda salg\u0131lanan bir t\u00fcr hormon olarak da tan\u0131mlanabilmektedir. Genellikle sabah saatlerinde yo\u011fun olarak salg\u0131lanan bu hormon, insan v\u00fccudunu g\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131nda ya\u015fanabilecek pek \u00e7ok olaya kar\u015f\u0131 \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hale getirme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Beyinden gelen sinyallerin sonucunda salg\u0131lanan kortizonun sabah saatlerinde en \u00fcst seviyede olmas\u0131na kar\u015f\u0131n ak\u015fam saatlerinde ise en alt seviyeye indi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n
\u0130lk kez 1938 y\u0131l\u0131nda ke\u015ffedilen\u00a0kortizon<\/strong><\/em>, 1950 y\u0131l\u0131nda Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc de kazand\u0131rm\u0131\u015f ve o y\u0131llardan bu yana farkl\u0131 pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde ba\u015far\u0131yla uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlerde yaln\u0131zca v\u00fccuttaki hormonun birebir e\u015fi olarak uygulamalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken, bug\u00fcn gelinen noktada daha g\u00fc\u00e7l\u00fc etki g\u00f6sterebilen ve bununla birlikte \u00e7ok daha az yan etkiye sahip olan sentetik kortizon \u00e7e\u015fitleri de \u00fcretilerek sa\u011fl\u0131k alan\u0131na arma\u011fan edilmi\u015ftir.<\/p>\n V\u00fccutta hem ya\u011f hem de karbonhidrat metabolizmas\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u015fekilde i\u015flemesinden sorumlu olan ve b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezleri taraf\u0131ndan \u00fcretilen kortizonun olu\u015fumu v\u00fccudun anl\u0131k durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilmektedir. V\u00fccudun \u0131s\u0131s\u0131 ve kan bas\u0131nc\u0131 gibi nedenlerle g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00fcretilme miktarlar\u0131 farkl\u0131la\u015fabilen kortizonun sa\u011fl\u0131kl\u0131 her bir bireyde ortalama 15 ila 40 mg aras\u0131nda salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Fazla kilosu bulunan insanlarda ise v\u00fccutta kortizon \u00fcretimi y\u00fczde 50 oran\u0131nda artabilmektedir.<\/p>\n \u2018\u2019Kortizon nedir<\/strong><\/em>?\u2019\u2019 sorusuna yan\u0131t olarak bu hormonun do\u011fumdan sonraki 3. haftada v\u00fccut taraf\u0131ndan \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6lene kadar da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Ancak nadir de olsa baz\u0131 bozukluklar nedeniyle kortizonun v\u00fccut taraf\u0131ndan \u00e7ok az salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 ya da hi\u00e7bir \u015fekilde salg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda d\u0131\u015far\u0131dan\u00a0kortizon tedavisi\u00a0al\u0131nabilmektedir.<\/p>\n Dikkatle kullan\u0131lmas\u0131 gereken bu hormon, \u00f6zellikle doktor kontrol\u00fc olmadan yap\u0131lan uygulamalarda hastalarda kal\u0131c\u0131 hasarlara ve hatta \u00f6l\u00fcm gibi sonu\u00e7lara da neden olabilmektedir.<\/p>\n \u2018\u2019Kortizon hangi hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131l\u0131r?\u2019\u2019 diye merak edenlere bu maddenin bug\u00fcn farkl\u0131 pek \u00e7ok alanda tercih edilebildi\u011fi s\u00f6ylenebilmektedir. En \u00e7ok romatizmal hastal\u0131klar i\u00e7in uygulanan bir tedavi y\u00f6ntemi olan kortizon ayr\u0131ca\u00a0ast\u0131m<\/strong>\u00a0ve anafilaksi problemlerinde de iyile\u015ftirici etki g\u00f6sterir. T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cilt ve g\u00f6z rahats\u0131zl\u0131klar\u0131,\u00a0l\u00f6semi ve miyelom gibi kan hastal\u0131klar\u0131nda da yine kortizonun g\u00fcc\u00fcnden yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Kalp krizi sonras\u0131 meydana gelen sendromlar gibi kardiyovask\u00fcler sistemi do\u011frudan etkileyen sorunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda\u00a0v\u00fccutta kalsiyum seviyesinin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckselmesiyle de tan\u0131mlanabilen hiperkalsemi durumunda ve iltihapl\u0131 ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131nda yine\u00a0kortizon tedavisi<\/strong><\/em>\u00a0uygulanabilmektedir.<\/p>\n Say\u0131s\u0131z hastal\u0131k i\u00e7in v\u00fccuda verilebilen kortizonun kullan\u0131m \u015fekilleri ise hastal\u0131\u011f\u0131n durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kortizon tedavisinden genellikle a\u011f\u0131zdan al\u0131nan tablet \u015feklinde yararlan\u0131lsa da kimi durumlarda i\u011fne ile v\u00fccuda enjektesi yap\u0131labilmektedir. T\u00fcm bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kortizon maddesinin inhalasyon y\u00f6ntemi ile akci\u011ferlere verilmesi ya da \u00e7e\u015fitli cilt problemlerini giderebilmesi amac\u0131yla merhem olarak v\u00fccuda s\u00fcr\u00fclmesi de m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir.<\/p>\n \u2018\u2019Kortizonun yan etkileri nelerdir?\u2019\u2019 sorusuna kortizonun nas\u0131l uyguland\u0131\u011f\u0131na, nereye uyguland\u0131\u011f\u0131na ve uygulama dozuna ba\u011fl\u0131 olarak yan etkilerinin ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilece\u011fi s\u00f6ylenebilmektedir. Biyolojik sisteme ba\u011fl\u0131 kortizon uygulamalar\u0131nda verilen hormon ilac\u0131 nedeniyle v\u00fccutta yo\u011fun miktarda tuz ve su tutulmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in s\u0131k s\u0131k kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi gibi\u00a0kortizonun yan etkileri<\/strong><\/em>\u00a0ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilmektedir. Kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n bu \u015fekilde y\u00fckselmesi, \u00f6zellikle hali haz\u0131rda hipertansiyon hastal\u0131\u011f\u0131ndan muzdarip ki\u015filerde k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lara neden olabilmektedir. Hipertansiyon hastas\u0131 olmayanlarda uzun s\u00fcreli kortizona devam edilmesi ise\u00a0bu ki\u015filerde de\u00a0hipertansiyonun ba\u015flang\u0131c\u0131na neden olabilmektedir.<\/p>\n Uzun s\u00fcreli kortizon uygulamalar\u0131, v\u00fccutta yer alan kan \u015fekeri de\u011ferlerini de fazlas\u0131yla y\u00fckseltmekte ve bu nedenle diyabet gibi farkl\u0131 pek \u00e7ok hastal\u0131\u011fa neden olabilmesi kortizonun yan etkileri aras\u0131nda say\u0131labilir. Bu nedenle \u2018\u2019Kortizonun yan etkileri nelerdir?\u2019\u2019 diye merak edenlere \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131na sebep olabilece\u011finden de bahsedilebilmektedir.<\/p>\n Kortizonun yine uzun bir m\u00fcddet boyunca hastalara uygulanmas\u0131 kemik erimesi problemlerine de yol a\u00e7abilirken, \u00f6zellikle \u00e7ocuklarda geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme gerili\u011fine sebebiyet verdi\u011fi bilinmektedir. Psikolojik sorunlar\u0131 olan ki\u015filere d\u00fczenli kortizon verilmesi, \u00e7o\u011fu durumda hastalar\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilmektedir.<\/p>\n T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra\u00a0kortizonun zararlar\u0131<\/strong><\/em>\u00a0aras\u0131nda\u00a0adet gecikmesi<\/strong>\u00a0ve\u00a0adet d\u00fczensizlikleri, ciltte t\u00fcylenme, mide \u00fclseri ve kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda kemik iliklerinde kan \u00fcretimiyle ilgili baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar da yer almaktad\u0131r. Bahsedilen yan etkilerin \u015fiddeti hastadan hastaya de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilece\u011fi i\u00e7in kortizonun muhakkak doktor tavsiyesiyle kullan\u0131lmas\u0131 ve yine uzman bir doktora dan\u0131\u015f\u0131lmadan kesinlikle doz de\u011fi\u015fimi yap\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir. Zira kortizon tedavisinde hastalara uygulanan dozlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da ilac\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n aniden kesilmesi \u00e7ok tehlikeli sonu\u00e7lara sebebiyet verebilmektedir.<\/p>\n <\/span>Kortizon Nedir<\/span><\/h2>\n
<\/span>Kortizon Hangi Hastal\u0131klar\u0131n Tedavisinde Kullan\u0131l\u0131r<\/span><\/h2>\n
<\/span>Kortizonun Yan Etkileri Nelerdir<\/span><\/h2>\n