\u0130lk kez M.\u00d6. 4000 y\u0131llar\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019da kullan\u0131lmaya ba\u015flanan saat, zaman\u0131 \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131lan bir alettir. G\u00fcne\u015f\u2019in her g\u00fcn d\u00fczenli olarak do\u011fup batt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffeden M\u0131s\u0131rl\u0131lar, bundan yararlanm\u0131\u015f ve G\u00fcne\u015f saatini icat etmi\u015flerdir. Bu saatlerde, dik duran herhangi bir cismin g\u00fcne\u015fin geldi\u011fi a\u00e7\u0131ya g\u00f6re olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6lgenin boyuna bak\u0131larak zaman hesaplan\u0131yordu. Buna ra\u011fmen g\u00fcne\u015f saatinin eksik bir yan\u0131 vard\u0131; geceleri g\u00fcne\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu durum \u00fczerine Antik M\u0131s\u0131rl\u0131lar taraf\u0131ndan su saati ve kum saati icat edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ta\u015f devrinde ya\u015fayan insanlar i\u00e7in zaman\u0131 \u00f6l\u00e7mek gayet basit bir i\u015fti. G\u00fcne\u015fin do\u011fmas\u0131 ve batmas\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnmesi ve daha sonra kaybolmalar\u0131 gibi olaylar, bu d\u00f6nemdeki insanlar\u0131n zaman\u0131 \u00f6l\u00e7ebilmeleri i\u00e7in yeterliydi. Toplumlar yerle\u015fik hayata ge\u00e7ince ve ilkel tekniklerle de olsa tar\u0131ma ve \u00fcretime ba\u015flay\u0131nca, zaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi daha \u00f6nemli bir hale geldi. Ekilen \u00fcr\u00fcnlerin belli zamanlarda sulanmas\u0131, hayvanlar\u0131n d\u00fczenli olarak beslenme zamanlar\u0131 gibi ihtiya\u00e7lar, zaman\u0131 \u00f6l\u00e7ebilmek i\u00e7in daha farkl\u0131 bir \u015feyin gereklili\u011fini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yordu.<\/p>\n
\u0130lk insanlar bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in g\u00fcne\u015f saatinden faydaland\u0131lar. Topra\u011fa diktikleri uzunca bir \u00e7ubuk, onlar i\u00e7in en basit g\u00fcne\u015f saatiydi. \u00c7ubu\u011fun toprak \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6lgesinin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131na ya da uzunlu\u011funa bak\u0131larak zaman \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyordu. G\u00f6lge, g\u00fcne\u015fin durumuna g\u00f6re hareket etti\u011fini i\u00e7in bu ilkel saate \u201cg\u00fcne\u015f saati\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir. \u0130lerleyen zamanlarda g\u00fcne\u015f saati daha da geli\u015ftirildi ve tahta s\u00fctunlar kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bu tahtalar\u0131n \u00e7evresinde veya \u00fczerinde \u00e7izgilerle i\u015faretler bulunuyordu. \u00dczerine g\u00f6lge d\u00fc\u015fen her bir \u00e7izgi, farkl\u0131 bir zaman\u0131 g\u00f6steriyordu.<\/p>\n
Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 fazla olan, geli\u015ftirilmi\u015f g\u00fcne\u015f saati Hristiyanl\u0131ktan yakla\u015f\u0131k 1000 y\u0131l kadar \u00f6nce Babiller taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yordu. O d\u00f6nemdeki insanlar\u0131n, temelini \u201c60\u201d say\u0131s\u0131ndan alan alt\u0131l\u0131 bir say\u0131 sistemleri mevcuttur. Daha sonra eski M\u0131s\u0131r\u2019da, Roma ve Yunanistan\u2019da da ayn\u0131 say\u0131 sistemi kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcn 24 saate b\u00f6l\u00fcnmesinde ve \u00e7a\u011fda\u015f astronomide hala bu sistemden kalan izler bulunmaktad\u0131r. Geli\u015ftirilen g\u00fcne\u015f saati genellikle faydal\u0131 oluyordu, fakat bulutlu havalarda ve geceleri i\u015fe yaram\u0131yordu. Bu eksikli\u011fi fark eden insanlar, zaman\u0131 daha iyi \u00f6l\u00e7ebilecekleri bir alet yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Bunun sonucunda da \u201csu saati\u201d icat edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 5000 y\u0131l kadar \u00f6nce M\u0131s\u0131r\u2019da, Mezopotamya\u2019da ve \u00c7in\u2019de bu saat kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
Su saatleri farkl\u0131 farkl\u0131yd\u0131. Yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan\u0131 ise, 24 saatte bir bo\u015falan b\u00fcy\u00fck su kab\u0131ndan olu\u015fuyordu. Kab\u0131n alt\u0131nda olan bir delikten yava\u015f\u00e7a akan suyun seviyesini belirlemek i\u00e7in, i\u00e7erisine \u00e7izgilerle i\u015faretler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Her \u00e7izgi de belli bir zaman\u0131 ifade ediyordu. Suyun seviyesi \u00e7izgilerden herhangi birine var\u0131nca, saat ba\u015f\u0131nda bekleyen g\u00f6revli ba\u011f\u0131rarak insanlara saatin ka\u00e7 oldu\u011funu bildiriyordu.<\/p>\n
\u00c7inliler, bir kaptan ba\u015fka bir kaba akan ve biri bo\u015fald\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer kab\u0131 dolduran suyla, zaman\u0131 belirleyen daha farkl\u0131 bir su saati icat ettiler. Romal\u0131lar ve Yunanl\u0131lar ise bu saatlerin daha geli\u015fmi\u015f \u00e7e\u015fitlerini yapt\u0131lar. \u0130skenderiye\u2019de ya\u015fayan Yunanl\u0131 bir saat\u00e7i, \u00e7arklarla ve silindirlerle kendili\u011finden \u00e7al\u0131\u015fan bir su saati icat etti. Bu d\u00f6nemde insanlar\u0131n bilgisi ve meraklar\u0131 da artm\u0131\u015ft\u0131. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, zaman\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla bilmek gibi bir gereksinim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak da \u201ckum saati<\/strong>\u201d tasarland\u0131. Kum saatleri, ortalar\u0131ndan dar bir bo\u011fazla birbirlerine ba\u011flant\u0131l\u0131, hacmi ve bi\u00e7imi e\u015fit iki ayr\u0131 b\u00f6lmeden olu\u015fan cam bir kapt\u0131. B\u00f6lmelerin \u00fcst\u00fcnde olan \u00e7ok ince kumla doluydu. Bu kum bo\u011fazdan ak\u0131yor ve yar\u0131m saat i\u00e7erisinde alt\u0131ndaki b\u00f6lmeyi dolduruyordu. Daha sonralar\u0131 bu cam b\u00f6lmeler \u00e7izgilerle i\u015faretlendi ve \u00e7eyrek saatlerin belirlenmesi sa\u011fland\u0131. Su ve kum saatleriyle birlikte, baz\u0131 b\u00f6lgelerde zaman \u00e7izgileriyle i\u015faretlenmi\u015f uzun mumlar da kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Eriyen mumum ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7izgi, aradan ne kadar zaman ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyordu.<\/p>\n Papa II. Silvester, M.S. 1000 y\u0131l\u0131nda bat\u0131daki ilk rakkasl\u0131 saati yapt\u0131. Daha \u00f6nceleri de kullan\u0131lan bu saatlerin kadranlar\u0131 sorun \u00e7\u0131kart\u0131yordu. Bu sorunlar\u0131n giderilmesiyle, rakkasl\u0131 saatler olduk\u00e7a kullan\u0131\u015fl\u0131 ve m\u00fckemmel bir hale geldi. M\u0131s\u0131r sultan\u0131 1232 y\u0131l\u0131nda Alman \u0130mparatoru II. Frederick\u2019e hediye olarak \u201chorologium<\/strong>\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bir saat g\u00f6nderdi. Bu saat, sarka\u00e7 yerine kendine as\u0131l\u0131 olan \u00e7arklar ve a\u011f\u0131rl\u0131klar ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Tarihte ger\u00e7ek anlamdaki ilk \u00e7arkl\u0131 saatin bu oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. \u0130lerleyen zamanlarda Henry De Wieck taraf\u0131ndan \u00e7arkl\u0131 saatler daha da geli\u015ftirildi.<\/p>\n Wieck, 1364 y\u0131l\u0131nda Fransa Kral\u0131 V. Charles taraf\u0131ndan Paris\u2019e davet edildi ve saray\u0131n kulelerinden bir tanesi i\u00e7in saat yap\u0131lmas\u0131 istendi. Sarayda 8 y\u0131l kadar \u00e7al\u0131\u015fan Wieck, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Adalet Saray\u0131 olarak bilinen yerin kulelerinden biri i\u00e7in bu saati yapt\u0131. 1850 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015fan saatin makine aksam\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 300 kiloydu.<\/p>\n Peter Henlein (Alman saat\u00e7i) 1509 y\u0131l\u0131nda madeni par\u00e7alar\u0131 kullanarak tarihteki ilk cep saatini yapt\u0131. Henlein, bu saat i\u00e7in \u00e7elik yay yerine domuz k\u0131l\u0131 kulland\u0131. \u0130lgili saat o d\u00f6nemlerde \u201cN\u00fcrenberg Yumurtas\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu. Bilimsel ilkelerle \u00e7al\u0131\u015fan ve ger\u00e7ek rakkas\u0131n ilk icad\u0131 ise, 1583 y\u0131l\u0131nda Galileo taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu rakkas\u0131n ad\u0131 \u201cpandelum\u201d idi. Galileo, bir ipe ba\u011flanan a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n (sarka\u00e7lar\u0131n) ne b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olurlarsa olsunlar, ipin uzunlu\u011fu de\u011fi\u015fmezse ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7erisinde sallanmalar\u0131 tamamlad\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koydu. Bu sayede, rakkas\u0131n sal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n 1 saniyede tamamland\u0131\u011f\u0131 saatlerin yap\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 1728 y\u0131l\u0131nda da, \u0130ngiliz Harrison taraf\u0131ndan ilk kronometre icat edildi.<\/p>\n Tarihte Kullan\u0131lan Saat \u00c7e\u015fitleri<\/strong><\/p>\n Ate\u015f Saati<\/strong>: Mum saati olarak da bilinen bu saatler, petrol lambas\u0131n\u0131n aleviyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ate\u015f saati, t\u00fcketilen ya\u011f\u0131n saydam bir kapta izlenmesi veya k\u0131salan mumum g\u00f6lgesinin, arkada bulunan bir cetvel \u00fczerindeki boyuna g\u00f6re zaman\u0131 belirliyordu. Bu saatlerin en geli\u015fmi\u015f modelinin El Cezeri (Ortado\u011fulu Bilim Adam\u0131) taraf\u0131ndan 1206 y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir.<\/p>\n Elektronik Saatler<\/strong>: Elektronik saat, k\u00fc\u00e7\u00fck pilleri olan saatlerdir. \u00d6rne\u011fin kol saatleri, elektronik saat grubuna girmektedir. Pilleri \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ve yuvarlakt\u0131r. Pil biterse de\u011fi\u015ftirilebilir. Hata yapma ihtimalleri vard\u0131r ve atom saatleri kadar uzun s\u00fcre dayanamazlar.<\/p>\nEn Eski Saat<\/h2>\n