{"id":6886,"date":"2025-02-11T15:22:43","date_gmt":"2025-02-11T12:22:43","guid":{"rendered":"http:\/\/sanalulke.org\/?p=6886"},"modified":"2025-02-13T16:07:25","modified_gmt":"2025-02-13T13:07:25","slug":"vertigo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/buradasin.com.tr\/kutuphane\/vertigo\/","title":{"rendered":"Vertigo"},"content":{"rendered":"

Vertigo<\/strong>, Latince \u2018d\u00f6nmek<\/strong>\u2019 fiilinden t\u00fcremi\u015f, kabaca ba\u015f d\u00f6nmesi ve hareket duygusunun yitirilmesi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

Vertigo bir hastal\u0131k de\u011fil, altta yatan bir hastal\u0131\u011f\u0131n belirtisidir. Toplumda \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hafif ba\u015f d\u00f6nmesi ve dengesizlik hissinden, \u00e7ok \u015fiddetli, hastay\u0131 yataktan kalkamaz hale getirebilecek kadar \u00e7ok geni\u015f bir klinik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olabilir. Hasta sarho\u015fluk hissi duyabilir, sabit duramama ve bay\u0131lacakm\u0131\u015f hissine kap\u0131labilir. Bu duygular hastada \u00e7aresizli\u011fe, uzun vadede korku ve depresyona neden olur. Vertigo \u00f6nem verilmesi gereken bir durumdur. Acil bir \u015fekilde hekime ba\u015fvurulmas\u0131 gerekir. B\u00f6yle bir durumda Kulak-Burun-Bo\u011faz hastal\u0131klar\u0131 veya N\u00f6roloji uzman\u0131na gidilmelidir.<\/p>\n

<\/span>Nedenleri<\/strong><\/span><\/h3>\n

V\u00fccudun dengesinin sa\u011flanmas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fc\u00e7 sistem rol oynar:<\/p>\n

1<\/strong>. \u0130\u00e7 kulaktaki denge sistemi
\n2<\/strong>. G\u00f6rmeyle sa\u011flanan denge
\n3<\/strong>. Kas-\u0130skelet sistemiyle sa\u011flanan denge<\/p>\n

\u015eimdi bu \u00fc\u00e7 sistemin ne oldu\u011funa k\u0131saca g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n

1<\/strong>. \u0130\u00e7 kulaktaki denge sistemi:<\/strong> \u0130\u00e7 kulakta bulunan \u00fc\u00e7 adet yar\u0131m daire kanallar\u0131 ve bunlar\u0131n u\u00e7lar\u0131nda bulunan iki k\u00fc\u00e7\u00fck torbadan olu\u015fur. Yar\u0131m daire kanallar\u0131n\u0131n i\u00e7inde de bir s\u0131v\u0131 bulunur. Ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n en ufak bir hareketiyle bile bu yar\u0131m daire kanallar\u0131 da hareket eder. H\u0131zla giden ve h\u0131zla y\u00f6n de\u011fi\u015ftiren bir arac\u0131n i\u00e7indeki ters y\u00f6ne savrulan yolcu misali bu kanallar\u0131n i\u00e7indeki s\u0131v\u0131 da tam tersi y\u00f6nde hareket eder. Buradaki duyu h\u00fccreleri bu hareketle de\u011fi\u015fen s\u0131v\u0131 bas\u0131nc\u0131n\u0131 alg\u0131lar ve sinirsel bir uyar\u0131 olu\u015fturur. Bu uyar\u0131lar beyne ve beyinci\u011fe gider. Buradaki bir tak\u0131m i\u015flevden sonra da denge sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n

2. G\u00f6rmeyle sa\u011flanan denge:<\/strong> G\u00f6zden ba\u015flay\u0131p beyindeki g\u00f6rme merkezine kadar uzanan ve aralardaki bir dizi sinirsel yoldan olu\u015fan, g\u00f6rme yoluyla dengenin sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan sistemdir.<\/p>\n

3. Kas-iskelet sistemiyle sa\u011flanan denge<\/strong>: Kas, eklem ve tendonlarda bulunan \u00f6zelle\u015fmi\u015f resept\u00f6rler ve bu resept\u00f6rlerin olu\u015fturdu\u011fu sinirsel uyar\u0131y\u0131 merkezi sinir sistemine ileten sinir yollar\u0131ndan olu\u015fur. Bu resept\u00f6rler v\u00fccudun uzaydaki konumunu alg\u0131lar. Dengenin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in hangi kas\u0131n ne kadar kas\u0131lmas\u0131 ve hangi eklemin hangi hareketi yapmas\u0131 gerekti\u011fini belirler.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 sistemden herhangi birinin bozulmas\u0131 sebebiyle vertigo g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

<\/span>En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen vertigoya sebep veren hastal\u0131klar<\/strong><\/span><\/h3>\n

1.\u00a0\u00a0<\/strong> \u00a0Ba\u015f Pozisyonuna Ba\u011fl\u0131 Vertigo:<\/strong> Belli ba\u015f pozisyonlar\u0131nda kendini g\u00f6steren ani ba\u015f d\u00f6nmesi durumudur. Toplumda y\u00fcz binde on yedi oran\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ba\u015f d\u00f6nmesi \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrer. Ba\u015f d\u00f6nmesiyle birlikte anormal g\u00f6z hareketleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. G\u00f6z k\u00fcreleri istemsiz bir \u015fekilde hareket eder. Bu hareket ritmik bir harekettir. \u0130\u015fitme normaldir, \u00e7\u0131nlama ve ek \u015fik\u00e2yet bulunmaz. Tedavisinde y\u00fczde doksanlara varan ba\u015far\u0131 oran\u0131na sahip Epley manevras\u0131 yap\u0131l\u0131r. Bu manevra birer hafta arayla uygulan\u0131r ve her seans sonras\u0131nda hastaya ba\u015f\u0131n\u0131 48 saat boyunca \u00f6ne ve arkaya e\u011fmesi kesinlikle yasaklan\u0131r. Ataklar\u0131n tekrarlamas\u0131 halinde bu manevra tekrar uygulan\u0131r.\u00a0\u00a0 Epley manevras\u0131 \u015fu \u015fekilde yap\u0131l\u0131r: Hasta ba\u015f ve boynu bo\u015flukta kalacak \u015fekilde d\u00fcz bir zemine yat\u0131r\u0131l\u0131r. Ba\u015f ve boyun uygulay\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan kontrol edilecek \u015fekilde \u00f6nce hastal\u0131ktan etkilenmi\u015f tarafa 45 derece \u00e7evrilir. Bu pozisyonda 20 saniye beklenir. G\u00f6zdeki anormal hareketler g\u00f6zlenir. Daha sonra ba\u015f\u0131n 90 derece di\u011fer tarafa yani sa\u011flam olan tarafa d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesiyle beraber v\u00fccudun da o tarafa d\u00f6nmesi sa\u011flan\u0131r. Hasta bu \u015fekilde 20 saniye daha yatar ve en sonunda yava\u015f hareketlerle do\u011frulur ve oturur.<\/p>\n

2.\u00a0\u00a0<\/strong> \u00a0\u0130\u00e7 Kulak Tansiyonu (Menier Hastal\u0131\u011f\u0131):<\/strong> Daha \u00f6nce yukar\u0131da belirtti\u011fimiz yar\u0131m daire kanallar\u0131n\u0131n i\u00e7indeki s\u0131v\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 i\u00e7 kulak tansiyonudur. Nedeni kesin olarak bilinememektedir. Ancak a\u015f\u0131r\u0131 tuz t\u00fcketimi, stres, gebelik ve menopoz gibi \u00e7e\u015fitli tetikleyici fakt\u00f6rler saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Herhangi bir ya\u015fta ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ancak en s\u0131k 40-60 ya\u015f aras\u0131 ki\u015filerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastal\u0131k genelde tek kulakta olur. Ancak d\u00f6rt hastadan birinde \u00e7ift tarafl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. S\u0131kl\u0131kla kusman\u0131n e\u015flik etti\u011fi ba\u015f d\u00f6nmeleri ve genellikle ba\u015f d\u00f6nmesinden \u00f6nce ba\u015flayan kulakta \u00e7\u0131nlama, kulakta dolgunluk hissi, i\u015fitme kayb\u0131 bu hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli belirti ve bulgular\u0131d\u0131r. Tan\u0131s\u0131 hastan\u0131n \u015fik\u00e2yetlerine, i\u015fitme testi ve denge testleriyle koyulur. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n kesin, tam iyile\u015fme sa\u011flayan tedavisi yoktur. Ataklar\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmak veya daha hafif seyretmesini sa\u011flamak ama\u00e7l\u0131 tetikleyici fakt\u00f6rler ortadan kald\u0131r\u0131labilir. Buna ek olarak ila\u00e7 tedavisi ve iyile\u015fmeyen olgularda cerrahi tedavi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

3.\u00a0\u00a0 \u00a0Kalp-Damar Hastal\u0131klar\u0131 (\u00f6rn: y\u00fcksek tansiyon)
\n4.\u00a0\u00a0 \u00a0Santral Sinir Sistemi Hastal\u0131klar\u0131
\n5.\u00a0\u00a0 \u00a0\u0130\u00e7 kulaktan Ba\u015f\u0131n Pozisyonunu Beyne \u0130leten Sinirin \u0130ltihab\u0131
\n6.\u00a0\u00a0 \u00a0Orta kulak ve i\u00e7 kulak aras\u0131ndaki anormal ba\u011flant\u0131lar
\n7.\u00a0\u00a0 \u00a0Orta Kulak \u0130ltihab\u0131
\n8.\u00a0\u00a0 \u00a0\u0130\u00e7 kulaktan Ba\u015f\u0131n Pozisyonunu Beyne \u0130leten Sinirde T\u00fcm\u00f6r: Genelde iyi huylu olurlar.
\n9.\u00a0\u00a0 \u00a0Kula\u011fa toksik ila\u00e7lar
\n10.\u00a0\u00a0 \u00a0Ya\u015fl\u0131l\u0131\u011fa Ba\u011fl\u0131 Vertigo
\n11.\u00a0\u00a0 \u00a0Migren \u0130li\u015fkili Vertigo
\n12.\u00a0\u00a0 \u00a0Boyun Kire\u00e7lenmeleri ve Boyun F\u0131t\u0131\u011f\u0131
\n13.\u00a0\u00a0 \u00a0Psikiyatrik Nedenler<\/p>\n

<\/span>Tan\u0131s\u0131<\/b><\/span><\/h3>\n

Hasta hekime ba\u015fvurdu\u011funda, hekim hastadan ald\u0131\u011f\u0131 bilgiler do\u011frultusunda hastay\u0131 muayene eder ve bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 testler yapar. Hekimin hangi testleri yapaca\u011f\u0131 hastan\u0131n ya\u015f\u0131na, cinsiyetine, vertigonun zamanlamas\u0131na, s\u00fcresine, tipine ve ek \u015fik\u00e2yetlerin, hastal\u0131klar\u0131n bulunup bulunmamas\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Hekim kulak muayenesi ve n\u00f6rolojik muayene yaparak sorunun kulakta m\u0131 yoksa beyinde mi oldu\u011fu ile ilgili fikir edinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. (Buna ek olarak hastan\u0131n tansiyonu da \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Zira yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi ba\u015f d\u00f6nmesinin nedeni y\u00fcksek tansiyon da olabilir.) Hekim kulak ile ilgili bir sorun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa i\u015fitme testi ve i\u00e7 kulakla ilgili denge testi yapar. E\u011fer n\u00f6rolojik muayenede bir anormallik saptarsa sinir sisteminde olabilecek bir sorunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve EEG, Bilgisayarl\u0131 Tomografi veya MR \u00e7ekilir, ya da hekim bir kalp-damar problemi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa EKG ve Ekokardiyografi yap\u0131l\u0131r. T\u00fcm bu i\u015flemlere ra\u011fmen tan\u0131 konulamazsa KBB ve N\u00f6roloji uzman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hastaya Fiziksel T\u0131p ve Rehabilitasyon uzman\u0131na ya da bir psikiyatri uzman\u0131na ba\u015fvurmas\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n

<\/span>Tedavisi<\/strong><\/span><\/h3>\n

Vertigonun tedavisi sebebine y\u00f6nelik yap\u0131l\u0131r. Ancak genelde sebebi bulunamad\u0131\u011f\u0131ndan genel bir tedavi uygulan\u0131r. Bu tedavi \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n

1.\u00a0\u00a0\u00a0 Tetikleyici fakt\u00f6rlerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 (stres, alkol, sigara, kafein, tuz)
\n2.\u00a0\u00a0\u00a0 Tetikleyici pozisyondan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131
\n3.\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130la\u00e7 tedavisi
\n4.\u00a0\u00a0\u00a0 Cerrahi tedavi<\/p>\n

\r\n
\r\n\r\n
\r\n \r\n \r\n Vertigo <\/a>\r\n\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n\r\n