İstanbul‘da II. Bayezid’in sadrâzamlarından Atik Ali Paşa tarafından yaptırılan bu cami H. 902 (1497) tarihlidir. Umumi kitle tertibi bakımından Hatuniye Camii ‘ni andırır. Beş kubbeli son cemaat yeri; girişte sağ köşeye oturtulmuş minare; bir büyük ve yanlarda ikişer küçük kubbeli iç hacim her iki camide eştir. Yalnız, Atik Ali Paşa Camii‘nde büyük kubbenin kıble tarafı, kubbenin çapı genişliğinde ve yarı çapı derinliğinde uzatılmış, bu kısım bir yarım kubbe ile örtülmüştür. Merkezî ve yan kubblere geçiş pandantifler ile yapılmıştır. Yarım kubbe ise stalaktitli konsollarla köşelere oturur. 24 m. irtifaındaki büyük kubbe on altı pencereli bir kasnakla çevrilmiş ve köşelerde ikişerden sekiz tane payanda ile desteklenmiştir.
Atik Ali Paşa Camii bugüne kadar «ters T» Bursa tipi cami grubu içerisinde mütalaa edilegelmiştir. Mihrab tarafı çıkıntılı her camiyi «ters T» tipine ithal edemeyeceğimizi, XIV. yüzyılda Bursa’da gelişen ve bizim «çapraz-mihverli» cami şeklinde adlandırdığımız tipte göreceğiz. Bu meseleye şimdilik sadece işaret etmekle yetiniyoruz. Burada üzerinde durmak istediğimiz husus, Atik Ali Paşa Camii‘nde karşımıza çıkan yarım kubbeli kısımdır.
Yarım-kubbe üst yapı örtüsü olarak Türk mimarisinde ilk defa Atik Ali Paşa Camii‘nde kullanılmış değildir. Rum Mehmed Paşa Camii ‘nde (H. 876-1471), daha evvel Tire‘deki Yeşil Cami İmareti‘nde (H. 845-1441) veya Edirne‘deki Beylerbeyi Camii‘nde (H. 382-1429) yarım-kubbe ile örtülü mihrab kısmı görüyoruz.
Yalnız Atik Ali Paşa Camii‘nde «çok hücreli» cami tipi içerisinde kullanılmaktadır. Bir mimari eleman olarak yarım-kubbenin özelliği nedir? Kubbe ile örtülü kare yapının, kubbe yan duvarlara otursun, köşelerde dört ayağa binsin, bir bütün olduğunu ve «tek-üniteli» camide olduğu gibi tek başına bir mana ifade ettiğini daha önce belirtmiştik. Yarım-kubbe ile örtülü mekân için ayni şey söylenebilir mi ? Kanaatimizce, söylenemez. Çünkü yarım-kubbe mimari form olarak tek başına değer ifade etmeyen ve yalnız kullanılması imkânı bulunmayan bir yapı elemanıdır. Umumiyetle kemerler üzerine oturan kubbenin kemerine yapışır ve kemerin akıcı bir şekilde derinliğine büyümesini sağlar. Böylece, kubbeli mekân yarım-kubbenin konulduğu yönde genişlerken kubbenin itme kuvveti de beden duvarlarına aktarılmışolur.
Fatih Çemberlitaş Atık Ali Paşa Cami arka sokağı adı Atık Ali Paşa Medrese sokak olarak geçiyor! Geçen elimde telefon sokak içinden bir işyeri adresi için elimde telefon ile geçtim! Esnaf işyerleri Memati kılıklı bir erkek şahıs Kürkçüler pazarı sokak kesişmesi peşimden geri dönüp baktım! Takip ediliyorum oda fark ettiğimi anlayınca kaba dayı vitirim ayakları sokağa kümesine geri döndü! Hırsızlık olayları çoğalmış elde telefon gezerken dikkât edelim!