Antik Çağın En Ünlü Şehirleri
Antik Çağlar boyunca görkemli uygarlıklar, görkemli antik şehirler inşa ettiler. Bu Antik şehirlerin işlevleri birbirlerinden epey farklıydı. Bazıları en başından başkent olarak tasarlandılar. Bazıları küçük birer yerleşimden, devasa ticaret merkezlerine dönüştüler. Bazıları ise yerel inançlar için birer kült merkeziydiler.
Roma
Roma İmparatorluğu’na adını veren bu antik şehir yüzyıllarca antik dünyanın en önemli başkenti olarak kalmıştır. Beş asırlık cumhuriyet dönemi ve arkasından gelen Akdeniz kıyılarına egemen olunan İmparatoluk döneminde Roma, bu uygarlığın merkeziydi. Roma İmparatorluğu, Batının, güney Avrupanın ve kuzey Afrikanın çoğunu yönetene kadar genişlemeye devam etti.
Roma’nın gücü, zenginliğini de arttırdı. Bu da artan şehir nüfusu için devasa inşaat projelerinin gerçekleştirilmesine imkan verdi. Savaş ganimetleri ile tapınaklar, hamamlar, su kemerleri ve yollar inşa edildi.
Kavimler göçü ile imparatorluğun bölünmesi Roma şehrini de etkiledi. Şehir nüfusu azaldı ve başkent taşındı. Ancak Hristiyanlığın yaygınlaşması ile Roma farklı türde bir önem kazandı. Katolik mezhebinin lideri Papa’lar, Hristiyan dünyasını ortaçağda bu şehirden yönettiler. Bilinen tüm antik şehirler arasında Roma, günümüzde hala en sık ziyaret edilen metropoller arasındadır.
Persepolis
Şehir, M.Ö. 518 yılında Akhamemi İmparatorluğu’nun hükümdarı I.Darius tarafından kuruldu. Büyük İskender’in iki yüzyıl sonraki fethine kadar da ihtişamını sürdürdü. Pers imparatorluğu çok uluslu bir yapıya sahipti ve bu durum Persepolis’i bir kültür merkezi haline getirdi. İmparatorluğun her yanından mimarlar ve sanatçılar başkente getirildiler.
Petra
Çölde kayalıkların arasına oyulmuş Petra Şehri, Hellenistik Çağda önemli bir ticaret şehriydi. Özellikle Nebati krallığı döneminde baharat ticareti ile şehir çok zenginleşmişti. Uzak ülkeleri birbirine bağlayan çok önemli bir konumdaydı ve bu yüzden pek çok defa saldırıya uğradı. M.Ö.106’da Roma İmparatorluğu, Petra’yı ele geçirmeyi başardı. Roma döneminde deniz ticaret yolları önemini yitirdi ve diğer antik şehirler gibi Petra da yavaş yavaş terk edildi.
Atina
Bir Miken yerleşimi olan Atina, zamanla Yunan Uygarlığı’nın merkezi haline geldi. Demokrasi, felsefe ve olimpiyatlar, Atina Kent Devleti’nde ortaya çıkmıştı. Atina, diğer Yunan kent Devletlerinin lideri olmak için savaşmış ve bazı dönemlerde bunu başarmıştı. Günümüzde hala ziyaret edilen antik şehirler arasında yer almaktadır.
Chang’an (Xi’an)
Antik Çin’de Chang’an, Zhou’dan Tang’a kadar pek çok hanedanın başkentiydi. Chang’an, yüksek Budist tapınakları ve pagodalarla dolu bir şehirdi. Hükümet ve saray binaları, özgün Çin mimarisi ile inşa edilmişti. Şehrin güney doğusunda ise nilüfer göletleri, çiçek bahçeleri ve köşkler vardı. Burada, festivaller ve imparatorun düzenlediği şölenler yapılırdı.
Chang’an, MÖ 11. yüzyıldan MS 9. yüzyıla kadar Çin’in en önemli şehirlerinden biri olmuştur. Başta Kore ve Japonya olmak üzere diğer Asya ülkerleri başkent inşasında Chang’an’ı model alarak, Chang’an’ın özen duyulan antik şehirler arasında yer almasını sağlamıştır.
Teb (Waset)
Teb, Eski Krallık döneminde Yukarı Mısır’da bir ticaret merkeziydi. Teb şehrini farklı kabileler yönetiyordu. Yeni Krallık Dönemi ile birlikle, Mısır’ın başkenti oldu. Teb’in hızlı büyümesi ve zenginleşmesinde, Amun kültünün merkezi olması etkili olmuştur. II.Ramses, başkenti Pi-Ramesses’e taşıdıktan sonra bile, Amun Tapınağı rahipleri güçlerini korudular. Bilinen tüm antik şehirler arasında Teb, birçok arkeologun gözde şehridir.
Babil
Babil, Zengin tarihe sahip Mezopotamya bölgesinin antik şehirler ve toplulukları arasında en tanınmışıdır. M.Ö. 1792’de Amorite hanedanlığının altıncı kralı Hammurabi ile birlikte Babil, büyük ve görkemli bir başkent haline geldi. Tapınaklar, Zigguratlar ve saraylar ile şehir, görenleri hayrete düşecek bir hale geldi. Ama en ünlü yapı, Kral II. Nebukadnezar’ın gelişmiş bir sulama sistemi ile inşa ettirdiği Asma bahçeleridir. Sıcak ve kurak iklime sahip kentteki yemyeşil bahçeler, Heredot tarafından Yedi Harika’dan biri olarak gösterildi.
Hattuşa
Hattuşa, MÖ 2500’lü yıllarda Hattiler tarafından kurulmuştur. Hititler, Hatti bölgesini işgal ettikten sonra Hattuşa yağmalandı ve yıkıldı. MÖ 1650’de Hitit Kralı Hattuşili, Hattuşa’yı yeniden inşa ettirdi. Hitit İmparatorluğu büyürken, Hattuşa’da bölgenin en önemli şehri haline geldi. Hakkında pek az şey bilinen antik şehirler arasındadır.
Ur
Bir sümer yerleşimi olan Ur, Güney Mezopotamya’da MÖ 5000-4100 yılları arasında küçük bir köy olarak kuruldu. MÖ 3500 civarlarında ise büyük bir şehir haline geldi. Ur, Fırat Nehri üzerinde Basra Körfezi’ne yakın bir noktada kurulduğu için önemli bir ticaret merkeziydi. Arkeolojik çalışmalar, Ur’un çok zengin bir şehir olduğunu ortaya koymuştur.
Zenginliğinin yanı sıra Ur, özellikle Üçüncü Hanedan Kralları Ur-nammu ve oğlu Shulgi döneminde önemli kültürel gelişmelere ev sahipliği etti. Bu dönem Sümer Rönesansı olarak adlandırılır. Bu iki kral aynı zamanda inşaat projelerine de önem verdiler. Zigguratların inşası, onların döneminde başladı.
MÖ 1750’de Elam Krallığı, Sümer topraklarına saldırdı ve Ur Şehrini yakıp yıktılar. Bu tarihten sonra şehir, eski görkemini kaybetti. Yine de Sümet kültürü o dönem için çok ileriydi ve sonraki yıllarda Ur, bir eğitim merkezi olarak hizmet verdi. Akhamenid döneminde, Mezopotamya’da iklim değişikliği, toprağın aşırı kullanımı sonucunda verimsizlik ve kıtlık yaşandı. Mezopotamya halklarının büyük çoğunluğu kuzeye göç ettiler. Diğer antik şehirler gibi Ur’un da bu dönemde terk edildiği düşünülüyor.
Mohenjo-Daro
Mohenjo-Daro, İndus Vadisi Medeniyeti’nin en büyük şehridir. Şehrin kalıntıları, Güney Pakistan’da, İndus Nehri kıyısında yer alır. Mohenjo-Daro halkı, İndus vadisinin verimli topraklarını işlediler ve Mezopotamya kentleri ile ticaret yaptılar. MÖ 2600-1900 arasında şehir bir refah dönemi yaşadı. Daha sonra Mohenjo-Daro, bilimeyen nedenlerden dolayı diğer antik şehirler gibi terk edildi. Şehrin sonunu kuraklık ya da selin getirdiğine inanılıyor.