Deprem Nedir? Depremden Korunma Yolları Nelerdir?

Deprem kelimesi Türkçemiz`deki “depremek” fiilinin genele dönüşmüş halidir. Karşılığı kımıldamak, hareket etmek, titremektir.

Terim anlam olarak ise yerkabuğunda meydana gelen ani sarsıntı, yer sarsıntısıdır. Ayrıca zelzele, hareket gibi halk arasında kullanılan eş anlamlıları da vardır.

Evrende sürekli yaşam canlı ve cansız diye adlandırdığımız maddelerin birbirleriyle etkileşimi; birleşimi, dağılımı, dönüşümü üzerine kuruludur.

Bu sonsuz evrende yer alan dünyamız da kendi tarihi içinde değişimler, dönüşümler yaşaya gelmiştir, yaşayacaktır. Bu süreçteki değişim, dönüşüm ve yenilenme hareketlerinin biz insanlar tarafından hissedilmeyen ve algılanmayanları olduğu gibi, değişik şiddet ve etkileriyle hissedilen ve algılananları, insan yaşamını direkt veya dolaylı etkileyenleri de vardır. Deprem bunlardan biridir.

Bir insan nasıl hayatı süresince kendi bedeninde değişimler, dönüşümler (çürümeler,  yenilenmeler beslenmeler, ifrazatlar) geçiriyorsa Dünyamız da kendi içinde bunları sürekli yaşamaktadır.

Nasıl biz insanların kimi zaman, bedenimizde zamanla oluşan gazı atmadan, zehirlenmemize sebep olacak maddeyi kusmadan üretken ve sağlıklı yaşamımıza devam etmemiz mümkün olmuyorsa, Dünyamız da üretken yaşamını sürdürmesi için, tıkandığı zamanlarda da refleksler geliştirir.

Bu reflekslere hazırlıklı olmayan insan maruz kaldığı etkileri hep afet, felaket, ceza diye adlandıra gelmiştir. Oysa bu bağlamda deprem vb. diğer doğa olaylar bir afet, felaket, ceza değil Dünyamız`ın hayatına üretken ve yenilenmiş devam edebilmesi için ortaya koyduğu reflekslerdir. Ancak bunu böyle algıladığımızda; üzerinde bulunduğumuz Dünyamız`la uzun ve barışık yaşayabiliriz.

Onun kurallarına kulak verir ve uyum sağlamaya çalışırsak daha huzurlu olur, göreceğimiz zararları da en aza indiririz.

TEKNİK TEDBİRLER:

– Yerleşim bölgeleri titizlikle belirlenmeli kaygan ve ovalık bölgelere yerleşim açılmamalı. Evler gevşek toprağa sahip meyilli yerlere yapılmalı.

– Yapıları deprem etkileri göz önünde bulundurularak yapılmalı.(Yapı Tekniğine ve İnşaat Yönetmeliğine uygun, sağlam olarak)

– İmar planında konuta ayrılmış yerler dışındaki yerlere ev ve bina yapılmamalı.

– Dik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalı.

– Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalı.

– Mevcut binaların dayanıklılıklarını arttırılmalı.

– Deprem konusundaki araştırmaları hızlandırma  adına bilimsel araştırma kurumları yoksa kurulmalı varsa desteklenmeli

SOSYAL TEDBİRLER:

– Köylerden kentlere, kentlerden metropollere yaşanan düzensiz ve yoğun göç, sebepleri araştırılarak ve ortadan kaldırılarak engellenmeli.

– Halkın sigorta sistemine dahil olmaları teşvik edilmeli.

– Okul, kurs gibi topluca gidilen eğitim yerlerinde deprem konusunda aydınlatma ve tatbikatlar sıklıkla yapılmalı.

– Yerleşim yerlerine deprem sonrası yıkımlara cevap verecek şekilde lokal ilk yardım platformları (gıda,ilaç,battaniye,giysi vb. barındıran) ve revirler uygun yerler tespit edilip konuşlandırılmalı.

 GÜNCEL TEDBİRLER:

– Dolap üzerine konulan eşya ve büro malzemelerin kayarak düşmesini önlemek için plastik tutucu malzeme kullanılmalı.

– Soba ve diğer ısıtıcılar sağlam malzemelerle duvara veya yere tespit edilmeli.

– Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyalar birbirine ve duvara tespit edilmeli.

– Duvar bölmeleri ve panolar zikzak düzende yerleştirilip, yere tespit edilmeli.

– Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. cihazlar bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak şekilde tespit edilmeli.

– Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeler düşmeyecek bir konumda sabitlenmeli ve kırılmayacak bir şekilde depolanmalı. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler konmalı.

– Gaz kaçağı ve yangına karşı, gaz vanası ve elektrik sigortaları otomatik hale getirilmeli.

– Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeler ortadan kaldırılmalı, bu yollar işaretlenmeli, buralara gereksiz eşya ve malzeme konulmamalı.

– Bir deprem planı hazırlanmalı, bu plana göre nasıl davranmak gerektiğinin tatbikatı zaman zaman yapılmalı.

– Bina yönetimince önceden belirlenen, mesken veya işyerinin özelliği ve büyüklüğüne göre uygun yangın söndürme cihazı mutlaka bulundurulmalı ve periyodik bakımları da yaptırılmalı.

– Asansörlerin kapı yanlarına “Deprem Sırasında Kullanılmaz” levhası asılmalı.

– Gerekli İlk yardım malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri, sinyal düdüğü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeler bir çanta içerisinde her an hazır bir şekilde bulundurulmalı.

– Aile bireyleri ile topluca deprem sırasında nasıl korunulması gerektiği hususunda sohbet ve alıştırmalar yapılmalı.

– Aile bireyleri ile iletişimin nasıl sağlanacağı ve eve ulaşamama durumu için alternatif buluşma yerleri planlanmalı.

– Depremin gece meydana gelebileceğini düşünerek, yatak pencerenin önünden ve eşyaların dökülebileceği yerlerden uzak yerleştirilmeli.

DEPREM ANINDA YAPILMASI GEREKENLER

1 – 2 KATLI EV İÇERİSİNDE;

Günlük hayatta kullandığımız birçok eşya (tv, buzdolabı, gardırop, raf vb.) kişilerin üzerlerine devrilip düşebilirler. En tehlikelisi de tavanın çökmesi ya da evin tamamen yıkılmasıdır.

Uykuda deprem olursa ve yataktan kalkmak güç olursa şiltenin altına girin.

Varsa masanın altına girin ve çök-kapan-tutun hareketi ile üzerinize düşen eşyadan korunun.

Kapılara yakın devrilebilecek eşya koymayın; depremde devrilebilir ve dışarı çıkmak güçleşebilir.

Merdiven, asansör veya balkonlara gitmeyin. Çünkü en çok hasar oralarda olur.

Gazla ve elektrikle çalışan ev aletlerini (soba ve ocak gibi) mümkünse hemen kapatın. Kapatamıyorsanız bunlara yakın olanlara kapatmaya çalışmalarını söyleyin.

Evinizi terk ederken eşyalardan çok canınızı düşünün. Her şeyi bırakın çıkın.

Tuvalet ya da banyoda iseniz kendinizi aynadan ya da raflardan düşebilecek eşyalardan koruyun. Genellikle tuvalet ve banyo küçük hacimli olduğu için daha dayanıklı olabilir.

Banyoda iken başınızı yumuşak bir şeyle korumaya çalışın. Banyo ve tuvalet küçük olduğu için güvenlidir ve orada kalınması daha doğru olur.

Bulunduğunuz mahalleden uzaklaşmak şehir dışına çıkmak için arabanızı kullanmayınız. Çünkü bu tür çok sayıda araba olduğu için trafik sıkışıklığı olur. Kurtarma ve yangın söndürme araçları gereken yerlere ulaşamazlar.

Televizyon ve radyo dinleyerek deprem ile ilgili bilgileri sürekli izleyin. Söylentilere itibar etmeyin. Onları kesin bilgi olarak görmeyin. Deprem sırasında radyo telefon ve televizyona göre daha kullanışlıdır.

Telefon sadece acil durumlarda kullanılmalıdır.

Fişleri prizden çekin, ocakları söndürün, eğer olanak varsa ana musluğu kapatın ve ana sigortayı gevşetin.

Bebek ve yaşlıların güvenliklerini sağlamaya çalışın.

APARTMANLARDA;

Çok katlı apartmanlarda üst katlar alt katlara göre daha çok sallanır. Bu binalar 1975 ve sonraki tarihli deprem yönetmeliği ve Fen kurallarına göre yapılmışsa çökme tehlikesi yoktur. Yapılacak davranışlar 1-2 katlı evlerdekilerden farklı değildir. Ancak çok katlı yapılara deprem açısından gerekli özel davranışlarda vardır.

Yangın merdivenleri vb. tahliye yolunu açık tutun.

Ortak tehlike çıkışının  (koridordaki) kapısını açık tutun.

Binayı boşaltırken asansörü kullanmayın.

Asansörde iseniz bütün düğmelere basın durduğu ilk katta asansörden inin.

Birinci kattaysanız kapıyı açamıyorsanız ve zemin katta yangın çıkmışsa zemin kata yatak vb. attıktan sonra üstüne atlayın. Bu davranış çok katlı yapıların üst katları için geçerli değildir.

OKULDA YAPILMASI GEREKENLER

Öncelikle mümkün olduğu kadar sakin olmak gerekiyor. Deprem esnasında okulda iseniz;

– Okullarda Deprem Anında Okulu Terk Etme Planı yapılmalı ve herkesin görebileceği yerlere asılmalıdır.

– Deprem Dersleri programa alınmalı ve deprem öncesi, anı, sonrası eğitimi verilmeli; belirli periyotlarda tatbikatlar yapılmalıdır.

– Deprem anında hemen sıranın altına girilip (büyük bir deprem esnasında sıralar devrilip hareket edeceğinden sıra yanında çömelerek korunmak mümkün değildir) sıraya sıkıca tutunulmalı, onunla birlikte hareket etmeye hazır olunmalıdır. Sallantı duruncaya kadar pozisyon korunmalıdır.

– Öğretmenler mümkün olursa kapıyı açık tutmalı, kendilerini de kapı eşiğinde korumaya aldıktan sonra hem koridoru, merdivenleri hem de sınıfın içini kontrol etmelidir.

– Deprem sırasında okulun merdivenlerinden ve varsa asansörlerden uzak durulmalıdır.

– Laboratuarda vanaların kapatılıp, yanan ocak varsa söndürülüp, masanın altına veya yanına uzanılması gereklidir.

– Deprem sırasında koridorda isek önceden belirlenmiş Korunma Kolonunun yanına gidip dibine çömelinmelidir.

– Deprem bittikten sonra öğretmenlerin gözetiminde panik yapmaksızın okulu terketmek gereklidir.

İŞ MERKEZLERİNDE VE SOKAKLARDA;

En tehlikeli şeyler dökülen, kırılmış cam parçaları, ilan levhalarıdır. Açıkta duran kahve, hafif içki satan (parayla çalışan) makineler, ilan levhaları ve direkleri devrilebilir. Buralardan uzaklaşın. Kendinizi çök-kapan-tutun hareketi ile koruyun. Geniş açık alanlara gidin ya da güvenliğinden kuşku duymadığınız yapı varsa içeri girin.

Geniş bir yol varsa ve trafik yoğun değilse yolun ortasındaki refüje kaçın orada durun.

Meşrubat makinelerinden, reklâm levhalarından ve bahçe duvarlarından uzak durun.

Elleriniz boşsa başınıza koyun ve koruyun. Eğer çanta, paket ve torba varsa başınıza koyun. Hiçbir şey yoksa ellerinizi kullanın

METRO TRAMVAY TREN OTOBÜS VB. ARAÇLARDA;

Raflara konulmuş eşyalar düşebilir. Başınızı kollayın ve koruyun. Ellerinizle direklere ve tutunacak yerlere sıkıca tutunun.

Araç durunca herhangi bir anons yapılmadan dışarı çıkmayın. Yakınlarda yüksek voltaj hatları olabilir. Ters yönden gelebilecek araçlara dikkat edin. Ters yönden araç gelmediğinden emin olun.

Elektrikler kesilmiş ise bir anda çok karanlık olabilir. Kısa bir süre sonra acil durum ışıkları yanar. Paniklemeyin.

Görevlilerin sözlerine uyun.

İstasyonda platformda tren beklerken deprem olursa, düşen cisimlere dikkat edin ve kolonların yanında bekleyin.

Tren veya otobüs durunca sürücünün sözlerini dinleyin. Hemen dışarı çıkmaya çalışmayın.

Dışarı çıkınca ters yönden gelebilecek otobüs veya trenlere dikkat edin.

DEPREM SONRASI YAPILACAKLAR:

– Kesinlikle panik yapılmamalı.

– Sarsıntı kesilince önceden hazırlanan afet çantası ile acil ihtiyaç duyulacak diğer malzemeler (giysi, battaniye, su ve gıda gibi) yanımıza alarak derhal bulunduğumuz yeri önceden belirlediğimiz yollardan terk etmeli ve toplanma yerine gitmeliyiz.

– Yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, ilk yardım ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıyız.

– İkinci sarsıntı ihtimaline karşı tedbirli olmalıyız.

– Telefon hatları meşgul edilmemeli.

– Yollarda hasta ve yaralı nakli yapılacağı için trafik engellenmemeli.

– Deprem hakkında resmi olmayan haberlere inanılmamalı.

– Aile içinde dayanışma halinde olunmalı. Özellikle çocuklar olayın etkisinden uzaklaştırılmalı.

– Kurtarma ve sosyal yardımlar sırasında panik ve kargaşaya yol açılmamalı.İlgili ve görevlilere yardımcı olunmalı.

– Bina zarar görmüş ise içeri girmek için en az bir saat beklenmeli. İlgililerin duyurusu doğrultusunda hareket edilmeli.

– Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgaların oluşması olasılığına karşı deniz kenarından uzaklaşılmalı.

– Toplu yerleşim bölgelerindeki kurallara ve yöneticilerin talimatına mutlaka uyulmalı, kargaşa, dedikodu ve huzursuzluğa izin verilmemeli.

– Özellikle yerleşim bölgelerinde halkın sağlığı için temizlik kurallarına uyulmalı ve uymayanlar uyarılmalı.

– Başkalarının da ihtiyacı olabileceğini düşünerek ihtiyaç olandan fazla yardım malzemesi talebinde bulunulmamalı.