Heron Çeşmesi (Hidroliksiz Su Taşınması)
Hidrolik sistem kullanmadan su taşımak mı ?
Evet günümüz teknolojisi yapılan işleri kolaylaştırıp kaybedilen enerjiyi azaltmaya uğraşırken,çok eskilerde kullanılan bu sistemin bize ne gibi faydalar sağlayacağını incelemeye çalışacağız. Heron çeşmesi, üst üste duran haznelerin birbirleriyle borularla bağlanmasıyla oluşan, su ve havanın basıncından yararlanan ve teoride sonsuza dek devir daim yapan bir fıskıyeyi oluşturan sistemdir.Heron sistemi aslında bir çeşme değil sürekli hareket sistemidir.Bu sistem hiçbir hidrolik,jeneratör veya motor gibi hiçbir sistem kullanmadan suyun bulunan mesafeden daha yukarı çıkarılmasını sağlayan basit ama kurnazca bir fizik oyunudur.Aslında bu sistem bir tapınak kapısının otomatik olarak açılıp kapanmasını sağlamayı amaçlayarak yapılmıştır.Ancak bizlerin düşünmesi gereken kısım bundan sonra başlıyor
Buna benzer birçok sistem zaten kullanılmaktadır ancak bizim incelememiz gereken kısmı bu sistemden enerji kazanımı olabilir mi ? Bu sorunun cevabını arayacağız. Öncelikle sistemi biraz tanıyalım: Heron’un hava basıncı, boşluk ve denge ilkelerinden yararlanarak yaptığı çeşitli araçlardan biri de bir tapınak kapısının otomatik olarak açılıp kapanmasını sağlayan düzenekti. O dönemde her tapınağın yanında bir sunak taşı vardı.
Heron’un yaptığı düzenek sayesinde, bu sunak taşının üzerinde bir ateş yakılınca tapınağın kapısı kendiliğinden açılıyor, ateş sönünce de kapanıyordu. Düzenek şöyleydi: Sunak taşının (A) altındaki boru su dolu bir kabın (B) içine giriyor. B kabının içinden çıkan diğer bir boru da (C), içinde su bulunan ve L ağırlığıyla dengelenmiş D kabına bağlanıyor. D kabı aynı zamanda kapı kanatlarının açılıp kapanmasını sağlayan sütunlara bağlı. D kabını dengede tutan L ağırlığı da iple sütunlara bağlı. Düzenek denge durumundayken kapı kapalı konumdadır. Heron bu kapının kendiliğinden açılıp kapanmasını sağlıyor. Düzenek şöyle çalışıyor: Ateş yakıldığında sunak taşının (A) içindeki hava ısınarak genişler ve B küresinin içindeki suya basınç yapar. Bu basınç nedeniyle, suyun bir kısmı C aracılığı ile D kovasına geçer. İlk konumda, yani kapı kanatlarının kapalı olduğu konumda L ağırlığı ile dengede olan kova, suyun bir kısmının içine akmasıyla ağırlaşır, sütunlar üzerine sarılmış ipi çeker, kapı kanatlarına bağlı olan sütunları döndürür ve kapı açılır. Ateş söndüğünde ise hava basıncı azalır, daha önce kovaya geçen su geri döner, kova hafifler, L ağırlığı ile dengeye gelir, bu kez sütunlar aksi yöne dönerek kapı kanatlarını kapatır. Tamamen fizik harikası olan bu sistem basınç farklılığından yararlanarak alt seviyelerdeki suyun daha üst seviyeye çıkarılması için uygulanmış ve başarılı sonuçlar alınmıştır.Bu suyun taşınımı sistemi incelendiğinde akarsu veya durgun suda etkin olarak kullanılabileceği saptanmış ancak sudan elde edilen verimi %12.5-20 arasında değerlerde deneysel olarak belirlenmiştir.Sudan elde edilen bu verimin sebebi ise üst seviyeye aktarılacak olan suyun Hava basıncı ile taşınıyor olması idi.Eğer hava yerine başka bir madde kullanılsaydı (yoğunluğu farklı) o zaman işler değişir miydi ? Bu da bir inceleme konusu olarak araştırılmaktadır.
Suyun verimi nasıl hesaplandı derseniz ; hazneye giren su miktarı 8 L iken üst kademeye boşaltılan su miktarı 1 L -1.8 L arası değişkenlik göstermektedir.Burada miktarı etkileyen faktörlerin başını çeken hava basıncı ve yükseklik etmenleri değiştirildiğinde farklı sonuçlar elde etmek mümkün oluyor. Bu taşınan miktarın artırılması halen tez konusu olarak araştırılmakta ve sonuçlandığı anda bizde bunu paylaşacağız. Kaybedilen su miktarı 7/8 oranında olması işin enerji alanını etkilemekte ve bizler burada devreye girerek kaybın olduğu çıkış noktasına bağlanacak olan jeneratör vb. cihazlar sayesinde durgun sudan bile enerji kazanabilir konuma geleceğiz.
Bu sistemin ülkemizde kullanılmaya aktif olarak başlanması demek,barajlarda akan su haricinde durgun haldeyken de enerji üretebilmenin mümkün olacağı anlamına gelmektedir..Şu an test aşamasında olan projemizin formül bilgileri ve kazanımda elde edilen veriler daha sonra siz değerli okurlarımızla paylaşılacaktır.