Katarakt Nedir – Katarakt Tedavisi

Katarakt Nedir – Katarakt Tedavisi

Katarakt nedir ? sorusuna cevap vermeden önce; görmeyi, gözün anatomisini kısaca anlatmak gerekirse, bir göz düşünün. Bu gözün önünde bulunan saat camı gibi parlak olan kısma kornea veya saydam tabaka diyoruz. Onun hemen arkasında gözün renkli kısmı var. Onu hemen arkasında gözün renkli kısmı var. Buna iris diyoruz. İrisin görevi, göze giren ışık miktarını ayarlamaktır. Peki gözümüzün içinde ne var ? Gözümüzü içinde boşluk vardır. Gözün gören kısmı sarı, kırmızı renkli retina tabakasıdır ve gözün renkli kısmının yani göz bebeğinin hemen arkasında bir mercek vardır. Bu mercek şeffaftır ve hareketi bir mercektir. Focus yapan, uzağı yakını gösterebilen bir mercektir. Bu merceğin bozulmasına katarakt diyoruz.

Katarakt, bir bakıma gözümüzün yaşlanması olayıdır. Peki bu mercek bozulduğu zaman nasıl oluyor. Merceğimiz yaşlanmış bir forma dönüşüyor. Tıpkı saçın beyazlaması gibi bir olaydır bu. İşte buna katarakt diyoruz. Normalde görmemizi sağlayan göz merceği yaşlandığı zaman görmemize mani olan bir mercek haline gelir. Bu yaşlılık kataraktıdır. Bunun dışında çocuklarda doğumsal kataraktlar vardır. Kazalardan sonra gelişen katarakt vardır. Ancak Katarakt’ların %95’i yaşlılık kataraktı’dır.

Katarakt tedavi edilmezse ne olur?

Kataraktın muhtelif çeşitleri vardır. Katarakt başladıktan sonra süratle ilerleyen cinsleri var ve yıllarca yavaş yavaş ilerleyen cinsleri vardır. Perdeli görme veya puslu görme diye ifade ettiğimiz katarakt çeşidinde, bu perdeli görmek gittikçe artmaya başlar. Aylar içerisinde artmaya başlar. Bazı şekilleri vardır ki birkaç ay da görmenizi tamamen bozar. Ama bazı şekilleri var ki uzun süre içerisinde 3-5 yıl içerisinde bozulur. Bu tamamen kataraktın yapısına göre, kataraktın şekline göre değişebilmektedir. Hastalar normalde 50 yaşını geçmiş hastalar yakını göremezler. Yakın için kısa gözlükler kullanırlar. Fakat bir müddet sonra hasta, yakını gözlüksüz gördüğünü fark etmeye başlar ve hasta son derece sevinir. Derki ben görmüyordum. Şimdi görebiliyorum. Bu bir gençlik göstergesidir ve hasta gençleştiğini, gözünden iyileştiğini, artık yakını görebildiğini etrafına söylemeye başlar. Biz buna ikinci bahar diyoruz. Fakat bu ikinci bahar çok uzun sürmez. Kataraktın başlangıç belirtisidir. Bu takriben 6 ay ila 1 sene, bazen iki sene sürer. Hem uzağı görmesini, hem yakını görmesini kaybeder ve katarakt tedavi edilmesi gereken sınıra gelir.

Kataraktın belirtileri nelerdir?

Öncelikle çocuklardaki katarakt’dan bahsetmek gerekirse, çocuk doğduğu zaman göz bebeği yani pupila dediğimiz şey siyah renklidir. Anne onun beyaz renkli olduğunu, zaman zaman oradan beyaz bir ışığın yansıdığını fark ederse, bu doğumsal katarakt anlamına gelir. Çok önemlidir ve bunun derhal bir göz hekimine ulaştırılması gerekir. Bu durumu annesi fark eder. Yine konjenital katarakt dediğimiz doğumsal katarakt’tır. Ama tamamen beyaz değildir. Çocuk, ilkokula gider ama görme sıkıntısı başlar. Çocuk ışıklardan son derece rahatsız olur. Gözlerini kısarak etrafına bakmaya başlar. Bu da çocuklarda bir katarakt belirtisidir. Herhangi bir darbe geçirdiği zaman gelişen katarakt’da, çocuk darbe geçiren gözünün sisli, puslu gördüğünü ifade eder. Bu ilk katarakt belirtisidir. Ama sehir katarakt dediğimiz yaşlılık kataraktın belirtisi; ışıklarda rahatsız olmak, gündüz ışıklarında gözde eskiden olmadığı halde çok kamaşma yavaşlama meydana gelmesi, gecelerin otomobil ışıklarının çok yayılması, dağılması ve eskiden gördüğü şeyleri o kadar iyi görememek, sanki pus geldi gözüme, kış geldi ifadesi son derece kataraktı güzel ifade ediyor. Sisli görmeye başlaması ve bu sisli görmesinin gittikçe artması, kataraktın başlıca belirtileridir.

İnsan neden katarakt olur?

Bundan 20 yıl önce dünyada körlüklerin birinci nedeni katarakt idi. Ama bugün katarakt tamamen tedavi edilebilir bir hastalıktır. İkinci olarak katarakt, toplumun tamamını ilgilendiren bir konudur. Çünkü 70 yaşından sonra toplumun yüzde 75 ’inden daha fazlası katarakt olacaktır. Kataraktın sebeplerini kısaca özetlersek; birincisi yaşlılık, toplam kataraktların yüzde 90 – 95 ‘i yaşlıdır. İkincisi, konjenital katarakt dediğimiz genetik kataraktlardır. Özellikle anne karnında geçirilmiş bir kızamıkçık katarakta neden olabilir. Irsi Herediter özellikler katarakta neden olabilir. Çocuk kataraklı doğar. Çok önemli bir konudur. Eğer hemen farkedilip tedavi edilirse çocuk normal hayatını yaşar ve normal görmeye ulaşır. Ama tedavi edilmezse maalesef körlükte sonuçlanabilir. Diyabet gibi bazı hormonal ve endokrin hastalıkları da katarakta neden olabilir. Uzun süre ateş karşısında olan insanlar da katarakt olabilir. Benzer birçok hastalıklar katarakt yapmakla beraber, özetlediğimiz durumlar kataraktın genel nedenleridir.

Katarakt tedavisinde ameliyat ne zaman kaçınılmaz olur?

Doğumsal kataraktlarda çocuğu en kısa zamanda ameliyat etmek gerekir. Eğer yeni doğan üç günlük çocuğun annesi, babası çocuğun her iki gözündeki kataraktı fark etmişse, hemen görmenin gelişmesi için ameliyatın yapılması gerekiyor. Katarakt tek tarafta ise görme derecesine göre yine çocuklarda ameliyatın zamanını ayarlamak gerekiyor. Fakat senil yani yaşlı kataraktlarda bundan 15-20 sene önce katarakt olgunlaşsın diye, görmenin bir metreden parmak sayar derecesine düşmesine kadar beklenirdi. Ama bugün kataraktın ameliyat zamanı hastanın yaşına, işine, sosyal durumuna göre değişmektedir. Bir otomobil kullanan bir şoför için görmenin yüzde ona düşmesi bile katarakt ameliyatı için yeterlidir. Ama dağda bir çoban için yüzde on görme bile yeterli olabilir. Bugün ki teknikle kataraktı her durumda ameliyat edebiliriz. Ancak biz mümkün olduğu kadar erken ameliyat etmeyi, daha başarılı bir ameliyat için daha iyi bir görsel sonuç için hastalarımıza tavsiye ediyoruz.

Katarakt tedavisinde ameliyat şart mı?

Kataraktın tedavisi nasıl yapılmalıdır ? Bugün bütün dünyada bunu ilaçlarla tedavi edebilir miyiz acaba ? geciktirebilirmiyiz ? diye çalışmalar yapılmaktadır. C vitamininin kataraktı geciktirmekde önemli bir etken olduğu ile ilgili bulgular vardır. Omega 3 dediğimiz bir ilacın kataraktı geciktirdiğine dair bulgular vardır. Ultraviyole yani güneşten korunmanın katarakt oluşumunu engellediği ve geciktirdiğine dair bilgilerimiz vardır. Ancak bugün kabul edilebilir net, kataraktı tedavi eden bir ilacımız yoktur. Bugün itibariyle kataraktın tedavisinin bozulmuş göz içi merceğini değiştirmenin ötesinde bir tedavisi yok. Yani kataraktın kabul edilebilir tedavisi bugün cerrahidir, ameliyattır.

Çocuklarda katarakt olur mu?

Sonradan olan kataraktlarda Ameliyatı yapmak için geniş bir zamanınız vardır. Fakat doğumsal kataraktlarda bir an önce ameliyatın yapılması gerekiyor. Çünkü görmenin gelişmesi için gözün ışığı ve objeleri görmesi gerekiyor. Eğer ışık ve objeleri görmeyen bir gözde, görme gelişmiyor. Sonra katarakt ameliyatını yapsanız bile bu çocuğun görmesi çok düşük kalıyor. Onun için erken teşhis doğumsal kataraktlarda çok önemlidir. Doğar doğmaz bir çocuk hekiminin çocuğun göz bebeklerine bir ışıkla, el feneri ile bakması bu iş için yeterlidir.

Eğer böyle bir ortamda olmamışsa doğum, bebeği çocuk hekimi muayene edememişse, anne ve baba da gözbebeklerine dikkat ederek gözbebeklerinde bir beyazlığın olup olmadığını görebilirler. Çocuk, etrafına ilgisiz olur, etrafına bakmaz, ışıkları takip etmezse yine bir kataraktan şüphen edilmelidir. Demek ki doğumsal kataraktın öncelikle erken teşhisi gerekiyor. Bu önemli. İkincisi bu işin uzman bir merkezde yapılması gerekiyor. Bunun takip ve tedavisini herhangi bir göz hekiminin yapabileceği ve takip edebileceği bir durum değildir. Çünkü bir ekip çalışması gerektiriyor. Burada ameliyat özellik arz ediyor ve özellikle tecrübe gerekiyor. Çocuğun gözü çok küçük olduğu için ona yapacağınız hata büyük olarak çocuğa yansıyor. Çünkü çocuklarda göz merceğini koyamazsınız. 2 yaşından küçük çocuklarda bu tartışmalı olmakla beraber, dünyada genel kabul görmüş olan yaş sınırı iki yaşından küçük çocuklara göz merceği koymamaktır.

Göz merceğinin kataraktlı göz merceğini alıyorsunuz. Bunun karşılığında çocuğu hemen rehabilite etmek zorundasınız. 30 numara gözlük vereceksiniz ve bu gözlüğü her üç ayda bir değiştireceksiniz. Çünkü çocuğun her 3 ayda bir göz numarası değişiyor veya çocuğa 30 numaralı kontakt lens takacaksınız. Ailesine kontakt lens takıp çıkarmasını öğreteceksiniz ve bu kontakt lensinde numarasını her 3 ayda bir değiştireceksiniz. Bu şekilde çocuğu 4-5 yaşına kadar takip ettikten sonra ikinci bir ameliyatta çocuğun gözüne göz içi lensi yerleştireceksiniz. Gördüğünüz gibi bu ekip çalışması gerektiriyor. Başarılı bir çalışmadan sonra kataraktlı doğmuş bir çocuk iyi bir görmeye kavuştuğu halde, eğer bu ekip çalışması iyi yapılamazsa, takip iyi yapılamazsa göz tansiyonu gelişir, çocukta derin göz tembelliği gelişir ve çoğu kez de çocuk görmeyi kaybeder.