Yararlı ve Zararlı Cemiyetler Nelerdir? Konu Anlatım

Kurtuluş savaşı sırasında Mondros mütarekesinden sonra Anadolu da iyi ve kötü niyetli olarak farklı birçok cemiyet kurulmuştur. Bu cemiyetin kimileri yurdumuz adına faydalı olurken kimileri de yurdumuza zarar vermek amacıyla kurulmuştur. Ancak genel başlık adı altında açıklayacak olursak yararlı ve zararlı cemiyetler olarak iki gruba ayrılırlar. Zararlı cemiyetler ise yurdumuza zarar vermek içi kurulması yetmezken birde kendi arasında azınlıkların kurduğu cemiyetler ve milli varlığa düşman cemiyetler olarak gruplara ayrılmıştır.

Zararlı cemiyetler;

AZINLIKLARIN KURDUĞU CEMİYETLER:

a) mavri mira cemiyeti:

Yunanistan’a izmir ve çevresi ile doğu Trakyayı eklemek için kurulmuştur. Tek amaçları yeni bizansı kurmaktı.

İstanbul rum patriknamesince patrik başkanının onayıyla kurulmuştur.

Tamamen Yunanlıların isteği ve söylediklerinin yönledirilmesiyle kurulup devam ettirilmekteydi.

b) Pontus rum cemiyeti;

Pontus rum cemiyeti adına dışardan da Rum halkı getirerek doğu kara deniz de Pontus imparatorluğunu yeniden kurmaktı.

c) Etniki eterya cemiyeti;

1894 te yunan Rumları tarafından kurulan bu cemiyet Rumların şimdiye kadar kurduğu tüm cemiyetlerden daha geniş kapsamlı bir cemiyettir.

Rumların yaşadığı tüm toprakları Yunanistan’a bağlamayı hedeflemiştir.

ç) Taşnak ve hınçak cemiyeti;

Bu cemiyetin amacı tüm Ermenileri bağımsız yapmak üzere doğu Anadolu ve Çukurova bölgesini de hedeflerine eklemek. Ermeniler tarafından tamamen bağımsız olmak amacıyla kurulmuştur.

d) Alyans, israilit ve makabi cemiyeti;

bu emiyet tamamen etrafındaki zararlı cemiyetlerin desteğini alabilmek için diğer cemiyetlere maddi destek sağlamıştır. Bu cemiyetin amacı tamamen Ortadoğu da bağımsız Musevi cemiyeti kurmaktı.

Sizlere tüm azınlık cemiyetlerinin ortak özellikleri hakkında bilgi verecek olursak,

Tüm azınlık cemiyetlerinin tamamen ortak amacı Osmanlı devletini parçalamak ve kendi bağımsız devletlerini kurmaktı,

İtilaf devletlerinin desteğini alarak, itilaf devletlerinin işgallerine ortam hazırlamak için çalışmışlardır.

B)TÜRKLERİN KURDUĞU ZARARLI CEMİYETLER;

a) Kürt teali cemiyeti;

Doğu Anadolu da bağımsız bir Kürt devleti kurmayı amaçlamışlardır. Wilson ilkelerine göre hareket etmişlerdir. Halk tarafından hiçbir şekilde destek alamamışlardır bunun en büyük nedeni ise müdafa-i hukuk cemiyetine katılmayı reddetmeleridir.

b) sulh ve selameti Osmanlı cemiyeti;

ülkenin ayakta kalabilmesi ve düşmanlardan, işgallerden korunmanın tek yolu padişahın emirlerine bağlı kalmak olduğunu savunanların kurduğu cemiyettir.

c) hürriyet ve itilaf fırkası;

TBMM ye karşı çıkan tüm cemiyetleri desteklemişlerdir ve milli mücadele hareketine en sert darbeyi yapmış cemiyet olarak bilinmektedir.

d)İngiliz muhipleri cemiyet;

Bu cemiyetin amacı Osmanlı devletinin varlığını devam ettirmek ancak tamamen İngiliz manda yönetimi altında bunu gerçekleştirmeyi amaçlamışlardır.

e) Wilson ilkeleri cemiyeti;

Bu cemiyetin amacı ülkedeki itilaf devletleri arasında ülkenin parçalanmasını engellemektir. 1919 da kurulmuştur.

Türklerin kurduğu cemiyetlerin ortak özellikleri;

Tüm cemiyetler Müslüman bireyler tarafından kurulmuştur.

Hürriyet ve itilaf fırkasıyla hareket etmişlerdir.

Saltanat ve hilafeti savundukları için tamamen saltanat ve hilafet yanlısıdırlar.

Yararlı cemiyetler:

a) Milli kongre cemiyeti;

İstanbul bölgesinde bulunan aydın kişilerce meydana gelen olaylardaki işgal haksızlıklarını basına yayma ve halka duyurmayı amaçlamışlardır.

b) İzmir müdafa-i hukuk-i Osmaniye cemiyeti;

Mondros ateşkes antlaşmasından sonra İzmir ve çevresinin Yunanistan’a bağlanacağı söylentisine karşı olarak kurulmuştur.

c) Trakya paşa eli müdafa-i huku cemiyeti;

Mondros ateşkes antlaşmasından sonra kurulmuştur. Bu cemiyetin amacı doğu trakyanın yunanistana verilerek bağımsızlaşmasını engellemekti. İlk kurulan yararlı cemiyettir.

ç) Reddi ilhak cemiyeti;

Bu cemiyetin amacı yunan işgaline karşı silahlı direnişi yönetmekti. Asıl adı İzmir müdafai hukuk cemiyetidir. İzmir işgalinden sonra adını değiştirmiştir.

d) Şark vilayetleri müdafai hukuk cemiyeti;

Erzurum kongresinin toplanması için çalışmıştır ve Erzurum kongresinin toplanmasını sağlamıştır. Doğu Anadolu da Ermenilerin hakim olmadığını ispatlamaya çalışmıştır. Doğu Anadolu da bulunan Ermenilerin bağımsızlık için yapacağı çalışmaları engellemek amacıyla kurulmuştur.

e) Kilikyalılar cemiyeti;

Fransız işgallerini ve ermeni saldırılarını engellemek amacıyla kurulmuştur. Adana ve çevresini bu işgallerden korumayı amaçlamıştır.

f) Trabzon müdafai hukuk-i milliye cemiyeti;

Bu cemiyetin özellikle amacı Trabzon ve çevresinde bulunan halkın kandırılıp Pontus Rum devletinin kurulmasını engellemek. Bu amaç doğrultusunda silahlı direnişe destek verip yardım etmiştir. Daha sonra doğu Anadolu müdafai hukuk cemiyetine geçiş yapmışlardır.

MİLLİ CEMİYETLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ;

• Bölge olarak kurtuluşu amaçlamışlardır.
• Kuruluş amaçlarında milliyetçilik duygusu vardır.
• Silahlı direnişe destek vermişlerdir.
• Son olarak da Sivas kongresinde tüm cemiyet olarak birleştirilmişlerdir.