Fatih’in Osmanlı tarihindeki önemi nedir?
Fatih’ten sonra da Osmanlı tarihinde cihangir hükümdarlar çıkmıştır. Ancak Fatih kadar bilime, düşünceye önem veren bir padişah daha gelmemiştir. Fatih, bir Rönesans hükümdarıydı. Devrin ileri gelen âlimlerini sık sık huzurunda tartıştırırdı. Fatih’in huzurundaki tartışmalarda başarılı olan mükâfatlandırılır, kaybeden ise bulunduğu görevi bırakmak zorunda kalırdı. Bu tartışmaların günlerce sürdüğü de olurdu.
Fatih, ilme değer verdiği için Osmanlı ülkesi dışında bulunan önemli İslâm âlimlerine büyük paralar vererek memleketine çağırırdı. Akkoyunluların hizmetinde olan meşhur Matematik ve Astronomi uzmanı Ali Kuşçu’yu, geldiği mesafe miktarınca mükâfat vererek, Osmanlı hizmetine sokmuştu.
Fatih, çevresinde yalnız Müslümanlar’ı bulundurmaz, Hristiyanlar’la da oturup konuşmayı severdi. Rum Patriği Gennadius ve Maksimos’la Hristiyanlığı tartışmıştı. İstanbul’un fethinden önce Fatih’in hizmetine giren Cyriacus Pizzi Colli isminde bir batılı âlim 1454 yılına kadar hükümdarın yanında kalmıştı. Kritovulos isimli bir Bizanslı âlim de uzun müddet II. Mehmed’in yanında bulunmuştu. Yine Trabzonlu Amirutzes de Trabzon’un Osmanlı İmparatorluğu’na katılmasından sonra (1461) Fatih’in hizmetine girip, birçok kitabın çevirisini yapmıştı. Amirutzes’in çevirdiği eserler arasında Batlamyus’un Geographia isimli eseri de vardır.
Fatih Sultan Mehmed, Avrupa’dan birçok ressam ve bilim adamını da ülkesine çağırmıştı. Bunların en ünlüsü 1479-1481 yılları arasında sarayda bulunup, padişahın çeşitli portrelerini ve madalyonlarını yapan Gentile Bellini’dir.