II. Bâyezid devrinin Osmanlı tarihindeki yeri nedir?

Fatih Sultan Mehmed ile Yavuz Sultan Selim arasında II. Bâyezid’in hüküm­darlığı askerî başarılar açısından sönük kalır. Hatta bu yüzden ağabeyine göre daha atak bir yapıda olan Cem Sultan’ın padişah olmamasına hayıflananlar olur. Ancak herşey askerî başarı demek değildir. Ayrıca Cem Sultan meselesinin uzun süre II. Bâyezid’i meşgul etmesi, fetihlerin önünde önemli bir engel olmuştu.

II. Bâyezid devrinde Osmanlı devlet yapısı gelişti ve Fatih döneminde fethedilen topraklarda Osmanlı düzeni kuruldu. Osmanlı denizciliği nakliye gücü yerine bir savaş aracı olarak gerçek manada bu dönemde ortaya çıktı. Osmanlı İmparatorluğu’nun XVI. yüzyılda dünya siyasetine yön verecek alt yapısı oluşmaya başladı.

II. Bâyezid devri Osmanlı tarih yazıcılığı bakımından da son derece önemli bir dönemdir. Osmanlı İmparatorluğu’nda tarih yazıcılığı bu hükümdarın döneminde başlamıştır. Osmanlı tarihine ait teferruatlı bilgi veren asıl eserler II. Bâyezid devrinde yazılmışlardır.

Bu dönemde II. Bâyezid’in emriyle İdris-i Bitlisî, ilk sekiz hükümdarı anlatan Heşt Bihişt isimli Farsça bir tarih kaleme aldı. Yine sultanın emriyle Türkçe bir tarih kaleme alan ve daha sonra devam ederek, eserini ilk on padişahın anlatıldığı 10 ciltlik bir tarih hâline getiren İbn Kemal ise Osmanlı tarihçiliğinde bir dönüm noktası oldu. İbn Kemal’in eseri ile ilk dönem Osmanlı tarihçiliği en önemli eserini verdi. Müellif daha önce yazılmış tarihlerde olduğu gibi tarihi birbiriyle ilgisi olmayan olaylar dizisi olarak değil, birbirine bağlı bir hadiseler zinciri olarak ele almıştı. Bir konuyu anlatırken onun meydana gelmesine sebep olan önceki hadiselerin de üzerinde durmuştu.