Paragrafın Giriş, Gelişme ve Sonuç Bölümleri Nelerdir?

Paragraflarda da, kompozisyon ve hikaye yazılarında olduğu gibi bölümler bulunmaktadır. Paragrafın giriş, gelişme ve sonuç bölümleri hakkında bilgiler aşağıda başlıklar halinde açıklanmıştır.

Paragrafın Bölümleri

Giriş Bölümü

Paragrafın giriş bölümü genellikle bir cümleden oluşur. Giriş bölümünde ele alınacak konu bildirilir, tanıtılır ve belirtilir. Paragrafın giriş cümlesi genel hüküm taşır. Ayrıntıya girilmeden yalnızca, konunun ne olduğu bildirilir.

İlk cümlelerde kendinden önceki bir sözü açıklamak için kullanılacak sözlere, sözcüklere pek rastlanılmaz. İlk cümlede cümleyi kendinden önceki bir cümleye bağlayan bağlaçlar, edatlar yer almaz. Genellikle örneklere de yer verilmez.

“Ama, yalnız, fakat, çünkü, ne var ki, halbuki, öyleyse, bu yüzden, bunun için, böylelikle, bir de, hem, oysa, kimi, ise, bunda, bu” gibi edat, bağlaç ve zamirler ilk cümlede görülmez.

Çünkü bu sözcükler kendinden önce bir cümlenin bulunmasını gerektirir.

Örneğin, aşağıdaki cümleler bir paragrafın giriş cümlesi olamaz. Çünkü bu cümlelerde cümleyi anlamsal ve biçimsel olarak kendinden önce gelen bir başka cümleye bağlayan unsurlar vardır. Bunlar altı çizili olarak belirtilmişlerdir. İnceleyelim:

Çünkü her şeyi benim yaptığımı sanıyorsunuz.

İşte bu yüzden toplumumuzda başarılı insanların sayısı çok az.

Oysa biz işin değişik boyutlarını da düşünmüştük.

Sanatçı bundan dolayı toplumun sorunlarını anlatmak zorundadır.

Böyle bir sanat eseri edebiyatımızda henüz yok.

Fakat her eser okuyucuyu aynı ölçüde etkilemiyor.

Ne var ki oyun beklediğimiz etkiyi yapamadı.

Gelişme Bölümü

Giriş cümlesi ile ortaya konulan konu gelişme bölümünde açıklık kazanır ve genişletilir. Giriş bölümünün genellikle tek cümle olmasına karşılık gelişme bölümü iki veya daha çok cümleden de oluşabilir.

Gelişme bölümünde konu ile ilgili örnekler verilebilir. Konuya inandırıcılık kazandırılmaya çalışılır. Giriş ile gelişme bölümü arasındaki bağ, çeşitli bağlayıcı sözlerle kurulur.

İlk cümledeki bir kavram sonraki cümlelerde açıklanır, cümleler birbirine bağlanır. Böylelikle paragraftaki cümleler bir zincirin halkaları gibi birbiriyle ilişki içerisinde olurlar.

Gelişme bölümünde konu ile ilgili, konunun gelişmesini sağlayan yardımcı fikirler de yer alır.

Aşağıdaki parçayı inceleyelim:

“Bugün Türkler dünyanın dört bir tarafına dağılmışlardır. Mısır’dan Sibirya’ya, Macaristan’dan Çin’e kadar Türkçe konuşan insanlara rastlıyoruz. Bunların sayısı bazı yerlerde yüz binleri hatta milyonları buluyor…”

Yukarıdaki parçanın ilk cümlesinde konu açıklanmıştır. Parçanın konusu, Türklerin dünyanın her tarafına yayılmış olmasıdır. İkinci cümlede, hemen Türklerin yayıldığı bölgeler örneklendirilmiştir. Dikkat edilirse üçüncü cümle de ikinciyi geliştirici durumdadır ve iki cümle birbirine bağlıdır.

Sonuç Bölümü

Paragrafın başında tanıtılıp, örneklerle ve diğer fikirlerle geliştirilen konu, sonuç cümlesi ile bir hükme bağlanır. Sonuç cümlesi paragrafta tanıtılan konuyu özetleyici niteliktedir. Yazar, çoğu zaman ana fikri bu son cümleye saklar.

Ana fikri paragrafın bir başka yerinde vermiş olsa bile, sonuç cümlesinde tekrarlama gereğini duyar. Fakat bunun kesin bir kural olmadığı bilinmelidir. Ana fikir paragrafın başında da, ortasında da bulunabilir ya da hiç bulunmayabilir.